سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴

سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴

سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴
گزارش کمپین گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران به مناسبت روز جهانی دختربچه ها
رایحه مظفریان؛ نویسنده کتاب حلقه
طبق ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.
جامعه جهانی هر گونه ازدواج فرد کمتر از ۱۸ سال را در زیرگروه ازدواج زودهنگام یا کودکان تلقی می کند. کنوانسیون ها و الحاقات بیشماری توسط سازمان های بین المللی تصویب شده اند که کشورها را ملزم به جلوگیری از رواج این گونه ازدواج ها کرده اند. ایران به برخی از کنوانسیون ها و پروتکل ها پیوسته است و بعضی را هم با تحمیل شروطی قبول کرده است و مبنای عدم تضاد با شرع و قوانین داخلی را برای پذیرش شرط قرار داده است.
هر سال تقریباً ۸۰۰ هزار ازدواج در ایران ثبت می­شود. در میان این رقم بزرگ، تعداد بسیار اندکی مربوط به ازدواج­های کودکان است. برخی از منتقدین به ازدواج کودکان معتقدند که رقم ازدواج کودکان باید بر کل ازدواج­های ثبت شده در هر سال تقسیم شود. اگر این کار صورت گیرد، ازدواج کودکان آن چنان هم بحران یا معضل شناخته نخواهد شد یعنی تنها ممکن است کمتر از ۱ درصد کل ازدواج­های ثبت شده در کشور به کودکان تعلق گیرد. این پیشنهاد مشکلی به همراه خواهد داشت. در حالی که جامعه جهانی معتقد است ازدواج زودهنگام حتا یک کودک نباید نادیده گرفته شود چراکه برای جامعه مشکلاتی به همراه خواهد داشت، که سعی شده در خلال مطالب به آن­ها اشاره شود، دست­اندرکاران دولتی سعی بر کم رنگ جلوه دادن این پدیده دارند. «وقتی این رقم­ها را با کل ازدواج­هایی که در کشور صورت می­گیرد مقایسه کنیم روند افزایشی را می­بینیم که این پدیده را قابل توجه می­کند و با توجه به پیامدهای آن بر خانواده، اجتماع و روی خود افراد، نیاز به یک بررسی دقیق دارد.
e-t-94p.xlsx
­
در برابر واقعه ازدواج، واقعه طلاق را هم باید در نظر گرفت. طلاق عامل گسست خانواده­ها محسوب می‌گردد. نحوه برخورد با واقعه طلاق در کلیه جوامع متفاوت است و این مطلب مستقیماً با آداب و رسوم و فرهنگ آن جامعه ارتباط دارد. در کشور ما استحکام و سلامت خانواده بسیار با اهمیت است. بدین لحاظ به خانواده به عنوان کوچک­ترین نهاد اجتماعی و مهم­ترین کانون تربیت افراد اجتماع نگریسته می­شود و به شکل ویژه­ای به آن توجه می­گردد، به طوری که بخشی از مطالعات اجتماعی در راستای شناخت معضلات خانواده صورت می­گیرد.
آن چه در مجموع تمامی این ازدواج­ها و طلاق­ها می­تواند جالب توجه باشد این موضوع است که ترکیب سنی ازدواج­ها و طلاق­های دختران و پسران کودک چگونه است؟ به این معنی که دختران کم سن و سال بیشتر با مردان چه سنینی ازدواج می­کنند و بر عکس. تعدادی از کودکان هر ساله با مردان یا زنانی ازدواج می­کنند که با آن­ها اختلاف سنی زیاد و قابل توجهی دارند. به عنوان مثال در سال ۱۳۹۰، ۱۲ مورد ازدواج دختران کمتر از ۱۰ سال با مردان ۳۵ تا ۳۹ سال ثبت شده است؛ یا در همین سال ۱۰ مورد ازدواج پسران کمتر از ۱۵ سال با زنان ۳۰ تا ۳۴ سال ثبت شده است. این ارقام حاکی از اختلاف شدید سنی بین زوج و زوجه است. همچنین باید این موضوع را در نظر گرفت که در این آمارها تعداد ازدواج­های پیشین زوجین نیز ثبت نشده است.
در سال ۱۳۹۴، ۳۷۱۱۷ دختر کمتر از ۱۵ سال با مردان در سنین مختلف ازدواج کرده اند و ۱۲۴۹ دختر در این سن از شوهران خود جدا شده اند.
e-t-94p.xlsx
در حال حاضر روزانه ۲۰ هزار دختر زیر هیجده سال در کشورهای در حال توسعه مادر می‌شوند. این روند اگر به این شکل ادامه یابد، در سال ۲۰۳۰ حدود ۱۵ میلیون دختر کمتر از پانزده سال مادر خواهند شد. هر سال ۷٫۳ میلیون دختر کمتر از هیجده سال در جهان صاحب فرزند می­شوند. ۲ میلیون نفر از آنان کمتر از چهارده سال سن دارند. دفتر سازمان ملل متحد در نیویورک، در گزارش سالانه خویش اعلام داشت و تأکید کرد که خطر بیماری و حتا مرگ، جان بسیاری از این افراد را تهدید می­کند.
با نگاهی به آمارهای ارائه شده توسط سازمان ثبت احوال کشوری می­توان ارتباط بین ازدواج زودهنگام دختران و بارداری زودهنگام مادران را سنجد. در سال ۱۳۹۴، ۱۵۱۱ دختر کمتر از ۱۵ سال در ایران مادر شده اند. بارداری در سنین پایین با توجه به این که دختر نوجوان در سن رشد قرار دارد، می­تواند خطرات و عوارض بسیاری را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل توصیه می­شود که نوعروسان تا رسیدن به سن مناسب بارداری از بارداری پرهیز کنند (عصر ایران، ۱۳۹۲). سوال­های بسیاری در رسیدن به این خواست ایده آل وجود دارد. چگونه می­توان دختران محروم از تحصیل را آگاه کرد که برای بارداری تمهیداتی را به کار ببرند؟ چگونه می­توان شوهر و خانواده شوهر را راضی کرد که بارداری کودک را به تعویق بیندازد؟
v-f-94p.xlsx
کودک همسری، کودک مطلقگی، کودک والدی، کودک بیوگی و کودک سرپرستی معضل هایی هستند که زودهنگام کودکان جامعه ایران را از دنیای کودکی جدا می کند و مسئولیت های سنگین زندگی را پیش از آن چه که جامعه برایشان در نظر گرفته است به آن ها تحمیل می کند.
برای آگاهی بیشتر از اثرات ازدواج زودهنگام، کارزاری در ایران با نام گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران با انتخاب بادکنک نارنجی به عنوان نماد این معضل مشغول به فعالیت است.
www.stopemiran.com

سال گذشته هزار و ۵۱۱ نوجوان کم‌تر از ۱۵سال صاحب فرزند شدند

سال گذشته هزار و ۵۱۱ نوجوان کم‌تر از ۱۵سال صاحب فرزند شدند

بر اساس آمار‌ سازمان ثبت احوال ایران، سال گذشته یک هزار و ۵۱۱ نوجوان کم‌تر از ۱۵ سال در کشور صاحب فرزند شدند.


syrn (1)این آمار که گواهی از شیوع ازدواج کودکان در ایران است نشان می‌دهد که ۸۳۴ نفر از این نوجوانان، ساکن مناطق شهری و ۶۷۷ نفر ساکن مناطق روستایی بوده‌اند .
هم‌چنین آمارهای سازمان ثبت احوال نشان می‌دهد که سال گذشته ۹۶ هزار و ۳۵۱ دختر ۱۵ تا ۱۹ سال نبز صاحب فرزند شده‌اند که از این تعداد ۶۱ هزار و ۳۹۲ مورد در مناطق شهری و ۳۴ هزار و ۹۵۹ مورد در مناطق روستایی بوده‌ است.

باردار شدن دختران عوارض و خطرات زیادی برای سلامتی آنها دارد. مرگ و میر در مادران نوجوان بیشتر است.


بر پایه آمار صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، عوارض ناشی از بارداری و زایمان یکی از مهم‌ترین علل مرگ دختران در سنین ۱۵ تا ۱۹ سال در سطح جهان است و سالانه به ۷۰ هزار مرگ منجر می‌شود.
بنا به این گزارش، نوزادان مادران کمتر از ۱۸ سال نیز ۶۰ درصد بیشتر از سایر نوزدان با خطر مرگ و بیماری روبه‌رو هستند.
آمار ثبت احوال همچنین مشخص می‌کند که در سال گذشته ۳۱۴ پسر و ۳۷ هزار و ۱۱۷ دختر نوجوان کم‌تر از ۱۵ سال ازدواج کرده‌اند.
ازدواج در کودکی نمونه آشکاری از خشونت و آزار زنان است. در ایران صدها کودک دختر زیر سن ده سال هر سال مجبور به ازدواج اجباری و غیر قانونی می‌شوند و این روند با شیب زیادی رو به افزایش است. اگرچه ایران در سال‌های اخیر آمار رسمی ازدواج کودکان را ارائه نمی‌دهد اما آمارهای سازمان ثبت احوال ایران نشان می‌دهد که از سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۹۳ نزدیک به ۴۲۰ هزار دختر زیر ۱۵ سال ازدواج کرده‌اند.
از نظر قانون ایران، دختران بالای ۱۳ سال می‌توانند ازدواج رسمی کنند اما حتی دختران زیر ۱۳ سال نیز با درخواست پدر و اجازه قاضی حق ازدواج رسمی دارند. این تنها آمار ازدواج‌های رسمی است و بسیاری از ازدواج‌‌های کودکان به طور رسمی ثبت نمی‌شوند.

«فقر اقتصادی»، «بی‌سوادی یا کم‌سوادی» و «اعتیاد والدین به مواد مخدر»، ازجمله مهمترین دلایلی است که منجر به ازدواج دختران در سنین زیر ۱۸ سال می‌شود.


سابقه قوانین ازدواج کودکان در قانون ایران به سال ۱۳۱۳ می‌رسد. ماده ۱۰۴۱ حداقل سن ازدواج دختران را ۱۵ سال و پسران را ۱۸ سال تعیین کرده بود، هرچند در شرایط خاص با ارائه گواهی دادگاه دختران در ۱۳ سالگی و پسران در ۱۵ سالگی می‌توانستند ازدواج کنند.

قانون حمایت از خانواده‌ای که در سال ۱۳۵۳، در دوران محمدرضا پهلوی تصویب شد، سن ازدواج را برای دختران به ۱۸ سال و برای پسران به ۲۰ سال رساند. با اجازه دادگاه و بر اساس مصلحت، دختران می‌توانستند در ۱۵ سالگی هم ازدواج کنند.

پس از انقلاب اسلامی در ایران، قانون حمایت از خانواده به دستور آیت‌الله خمینی در اسفند ۱۳۵۷ لغو شد. در سال ۱۳۶۱ ماده قانونی ۱۰۴۱ ازدواج، مغایر شرع تشخیص داده شد و نکاح قبل از بلوغ، به شرط رعایت مصلحت توسط ولی طفل، جایز شناخته شد و اجازه از دادگاه نیز لازم دانسته نشد.

تغییرات سال ۱۳۷۹ نمایندگان مجلس ششم ایران در ماده ۱۰۴۱ توسط شورای نگهبان خلاف شرع تشخیص داده شد و در نهایت مجمع تشخیص مصلحت نظام قانون فعلی را تصویب کرد که بر اساس آن ازدواج دختران در ۱۳سالگی و پسران در ۱۵سالگی با اجازه ولی و تشخیص دادگاه مجاز است.

منبع

مادرانی که کودکی نمی کنند

مادرانی که کودکی نمی کنند

در حالی که آمارها نشان می‌دهد سالانه صد‌ها دختر زیر سن ۱۵ سال در ایران ازدواج می‌کنند، نگرانی‌ها درباره بالا رفتن سن ازدواج در کشور از جمله مواردی است که هر از گاهی به تیتر اخبار رسانه‌ها می‌آید. بر اساس آمارهایی که چندی پیش منتشر شد میانگین سن ازدواج در قلب پایتخت ۴۰ سال اعلام شد و این امر نگرانی بسیاری از مسئولان مربوطه را در پی داشت، به طوری که طرح توزیع دفترچه خاطرات زوجین در بین جوانان یکی از راهکار‌های مواجهه با این مشکل عنوان شد. این در حالی است که ازدواج‌های زود هنگام که در برخی کشور‌ها از آنها با عنوان ازدواج کودکان یاد می‌شود، در ایران از نظر قانونی محدودیت کمتری دارد و زندگی را به کام بسیاری از دختران مناطق محروم تلخ کرده است؛ دخترانی که به دلیل ازدواج از تحصیل و بسیار فعالیت‌های اجتماعی دیگر منع می‌شوند و خیلی پیش‌تر از رسیدن به بلوغ فکری توقع کنش‌های منطقی و درستی از آنها توسط خانواده‌ها و جامعه شان به وجود می‌آید.
روزنامه آرمان نوشت: «روزهای اول نگاه همکلاسی‌ها برایم آزار‌دهنده بود. اینکه چند روز یک بار ناظم مدرسه بیاید سرکلاس اسمت را بخواند و با هم راهی دفتر مدرسه شوید برای من اصلا خوشایند نبود. بیشتر روزهای دو سال دوران راهنمایی این‌گونه سپری شده بود. من شاگرد نمونه یک مدرسه در حاشیه شهر بودم که چند وقتی بود با نتیجه آزمون‌های دوره‌ای توجه مسئولان آموزش و پرورش استان را به خود جلب کرده بودم. در یک مدرسه حاشیه شهر که دانش‌آموزانش به دلایل مختلف علاقه‌ای به درس خواندن نشان نمی‌دانند معلم هایم هر روز از نبوغ من در درس‌های مختلف برای هم تعریف می‌کردند. در این دو سال کلی المپیاد شرکت کرده بودم اما علاقه واقعی خودم همیشه نجوم بود. نزدیک یکی از همین المپیاد‌های نجوم بود که مادرم به من و خانم مدیر خبر داد که دیگر به مدرسه نخواهم رفت. آنها شب پیش توی یک اتاق در بسته بدون حضور من تصمیم گرفته بودند که باید ازدواج کنم. بعد آن روز من از شاگرد اول راهنمایی دخترانه سیدالشهدا (ع) تبدیل شدم به زنی که خیلی زودتر از آنکه خودش بخواهد باید وظایف همسری و مادری را بر عهده می‌گرفت.»
مریم یکی از هزاران دختر ایرانی است که به دلیل شرایط فرهنگی مجبور به ازدواج در سن پایین می‌شود و در نهایت ترک تحصیل می‌کند. حالا از آن مریم ۱۳ ساله خیالباف که آرزویش سفر به مریخ بود یک زن ۲۴ ساله خانه‌دار مانده با دو فرزند که یکی شان امسال کلاس سوم ابتدائی است و مریم می‌خواهد همه آرزوهای نوجوانی خود را در وجود او محقق کند. «می دانم خود خواهی است، می‌دانم شاید سجاد مثل مادرش آرزوی منجم شدن نداشته باشد، اما از چند سال پیش او را در کلاس‌های نجوم ثبت نام کرده‌ام. شاید با این کار آرزوهایش را نابود کنم، اما چه کسی جوابگوی آرزوهای نابودشده من خواهد بود؟ اصلا چه کسی جواب سجاد را می‌دهد اگر توی مدرسه به خاطر مادر بی‌سوادش مسخره‌اش کنند؟»
child-marriage-Poster-English1ازدواج در سن زیاد یا سن کم؟
در حالی که آمارها نشان می‌دهد سالانه صد‌ها دختر زیر سن ۱۵ سال در ایران ازدواج می‌کنند، نگرانی‌ها درباره بالا رفتن سن ازدواج در کشور از جمله مواردی است که هر از گاهی به تیتر اخبار رسانه‌ها می‌آید. بر اساس آمارهایی که چندی پیش منتشر شد میانگین سن ازدواج در قلب پایتخت ۴۰ سال اعلام شد و این امر نگرانی بسیاری از مسئولان مربوطه را در پی داشت، به طوری که طرح توزیع دفترچه خاطرات زوجین در بین جوانان یکی از راهکار‌های مواجهه با این مشکل عنوان شد. این در حالی است که ازدواج‌های زود هنگام که در برخی کشور‌ها از آنها با عنوان ازدواج کودکان یاد می‌شود، در ایران از نظر قانونی محدودیت کمتری دارد و زندگی را به کام بسیاری از دختران مناطق محروم تلخ کرده است؛ دخترانی که به دلیل ازدواج از تحصیل و بسیار فعالیت‌های اجتماعی دیگر منع می‌شوند و خیلی پیش‌تر از رسیدن به بلوغ فکری توقع کنش‌های منطقی و درستی از آنها توسط خانواده‌ها و جامعه شان به وجود می‌آید.
بر اساس آمار سیستان و بلوچستان رکورد‌دار ازدواج‌های زیر سن ۱۵ سال است و استان‌های خراسان رضوی، خوزستان، آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در بسیاری از روستاهای این مناطق ازدواج‌ها ثبت نمی‌شوند و افراد بدون داشتن عقدنامه ازدواج می‌کنند که همین امر زمینه‌سازتولد فرزندانی بی‌شناسنامه توسط آنها می‌شود. این فرزندان از همه امکانات اجتماعی محروم هستند و تا آخر عمر بی‌سواد باقی می‌مانند و این چرخه در زندگی این افراد ادامه دارد. بسیاری از کارشناسان دلیل ازدواج‌های زودهنگام در مناطق محروم را فقر مالی، فقر فرهنگی، حاکم بودن سنت بر جامعه و عواملی از این قبیل می‌دانند.
عباس رحمتی یکی از پدرانی است که دختر خود را در سن ۱۳ سالگی و برخلاف میل فرزندش به خانه شوهر فرستاده است. او درباره علت این کار به «آرمان» می گوید:« برای جلوگیری از رفتن دخترم به سمت خلاف این کار را کردم. ازدواج در سن کم باعث می‌شود دختران به زندگی زناشویی تعهد داشته باشند و به سمت فساد کشیده نشوند. اگر دخترم را در این سن شوهر نداده بودم چند سال بعد حرف مردم پشتش بود و ممکن بود فکر کنند دخترم عیب و نقصی دارد که تا این سن ازدواج نکرده است.»
بسیاری از افرادی که در سن کم فرزندان دختر خود را مجبور به ازدواج می‌کنند به این دلیل که نگاه مالکیتی به آنها دارند پس از ازدواجشان چون مالکیت او را به شخص دیگری سپرده‌اند احساس آسودگی می‌کنند و وظیفه‌ای در قبال نگهداری و مراقبت از فرزندشان بر دوش خود احساس نمی‌کنند. اما مساله اصلی اینجاست که کدام یک از مواردی که به آن اشاره شده خطرناک‌تر و آسیب زاتر هستند؟ آیا مادرانی که در سن کودکی و نوجوانی پیش از آنکه مسئولیت‌های اجتماعی خود را انجام دهند وظیفه مادری را بر عهده می‌گیرند، می‌توانند همسران و مادران موفقی باشند؟ این کودکان متاهل چقدر از زندگی خود احساس رضایت می‌کنند؟ فرزندانی که این مادران کم سن و اغلب بی‌سواد تربیت می‌کنند فرزندان خلفی برای جامعه محسوب خواهند شد؟
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران در پاسخ به این سوال که ازدواج‌های زودهنگام چه آسیب‌هایی در پی دارد می گوید: یکی از هدف‌های ازدواج رسیدن به بلوغ فکری، روانی و اجتماعی است. طبیعتا کسانی که در سن پایین ازدواج می‌کنند حتی اگر بلوغ جسمی را پیدا کنند بلوغ روانی و اجتماعی را نمی‌توانند کسب کنند. شاید به همین دلیل است که در کشور ما پس از کش و قوس‌های فراوان نهایتا در قانون سن ازدواج دختران ۱۳ و پسران ۱۵ سال تصویب شد. مگر در موارد استثنا که در قانون سه شرط برای آن پیش‌بینی شده است.
سید حسن موسوی چلک ادامه می‌دهد: هر چند سن شرعی برای بلوغ دختر ۹سال است، اما با توجه به شرایط و ویژگی‌های جامعه امروز این سن نمی‌تواند مبنای خوبی برای یک ازدواج باشد، چرا که یک کودک هیچ گاه نمی‌تواند یک همسر خوب و یک مادر خوب باشد. او درباره مشکلاتی که ازدواج‌های این چنینی ایجاد می‌کند، می‌گوید: ازدواج‌های در سن پایین که افراد به بلوغ لازم برای ازدواج نرسیده‌اند می‌تواند مشکلات عدیده‌ای را ایجاد کند. بخشی از این مشکلات در روابط اجتماعی این افراد با دیگران به وجود می‌آید. اغلب این افراد نیز دیگرانی هستند که فرد به دلیل ازدواج با آنها وارد ارتباط شده است. به عنوان مثال فرد در ارتباط با خانواده وبستگان همسر نمی‌تواند نقش درستی ایفا کند. بسیاری از وظایفی که فرد دارد دچار مشکل می‌شود. این مشکل در انجام وظایف می‌تواند از پختن غذا شروع شود و تا آداب زناشویی و تصمیم‌گیری‌های مهم در زندگی ادامه پیدا کند، چرا که همه زندگی خوردن و خوابیدن نیست و انسان در برهه‌هایی از زندگی در قبال مشکلات زندگی نیاز دارد تا تصمیم‌های مهمی بگیرد و این مشکلات را مدیریت کند. به گفته این مددکار اجتماعی کسی که بلوغ کامل ندارد نمی‌تواند در چرخه حل مسائل اقدام مناسبی انجام دهد. او ادامه می‌دهد: نکته دیگری که بسیار اهمیت دارد این است که اگر همین کودکان بچه‌دار شوند در بخش تربیت فرزندان نمی‌توانند نقش خود را به خوبی ایفا کنند. در جاهایی از زندگی به دلیل اینکه مهارت‌های لازم را ندارند مشکلات به وجود آمده می‌تواند منجر به طلاق شود.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران درباره فشارهای روانی که بر این افراد وارد می‌شود، اظهار می‌کند: فشار‌های روحی که در افراد به دلیل ازدواج در سنین پایین و ناتوانی در ایجاد نقش شان به وجود می‌آید می‌تواند سلامت روانی این افراد را تهدید کند. به همین دلیل است که ازدواج در سنین پایین نه برای دختران و نه برای پسران توصیه نمی‌شود. او با اشاره به مساله افزایش سن ازدواج در کشور، عنوان می‌کند: افزایش سن ازدواج در کشور که اکنون در حال تجربه کردن آن هستیم این نگرانی را به وجود آورده که ما شاهد کاهش ازدواج هستیم. این کاهش ازدواج نگرانی‌ها را در جامعه افزایش داده است، بنابراین به اشکال مختلف در تلاش هستیم تا ازدواج را در بین جوانان تشویق کنیم. نفس این کار اشکالی ندارد، اینکه افرادی را که دارای شرایط مناسب ازدواج هستند، به این کار ترغیب کنیم بسیار پسندیده است، اما باید مراقب باشیم این ایجاد اشتیاق برای ازدواج دامن افراد دیگری را نگیرد، چرا که در بین افراد کم سن و سال و کسانی که شرایط لازم را ندارند ازدواج پیامد‌های مطلوبی برای افراد ندارد.
به گفته او دلایل مختلفی وجود دارد که خانواده‌ها فرزندان شان را در سنین کم مجبور به ازدواج می‌کنند این بستر در جوامع روستایی مهیاتر است. یکی از مشکلات این است که خانواده‌ها امکان تامین هزینه‌های زندگی را ندارند و گاهی با ازدواج فرزند خود با افرادی در سنین بالا اوضاع مالی خود را سر و سامان می‌دهند. گاهی نیز افرادی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند خانواده‌های نابسامانی دارند و در چنین شرایطی یا به صورت اجباری یا برای فرار از این شرایط تصمیم به ازدواج می‌گیرند. رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران درباره تاثیر قانون‌گذاری و آموزش در این زمینه به «آرمان» می‌گوید: ما اکنون قوانینی در این زمینه داریم، قانون دختران را برای ازدواج زیر۱۳ سال منع می‌کند، اما شاهد ازدواج‌های زیادی زیر این سن هستیم. بنابراین قانون یک بخش ماجراست و بخش مهم‌تر آن بستر‌سازی برای آموزش و آگاه‌سازی خانواده‌ها نسبت به پیامدهایی است که ازدواج‌های در سنین کم دارد. این بستر‌سازی به هیچ‌وجه کار آسانی نیست و در کوتاه‌مدت نتیجه‌ای نخواهد داشت.

افزایش بارداری مادران زیر ۱۵ سال در خراسان شمالی/آیا ترانه های ۱۵ ساله بیشتر می شوند؟

افزایش بارداری مادران زیر ۱۵ سال در خراسان شمالی/آیا ترانه های ۱۵ ساله بیشتر می شوند؟

افزایش بارداری مادران زیر ۱۵ سال در خراسان شمالی/آیا ترانه های ۱۵ ساله بیشتر می شوند؟

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۰۸/۰۶
“مهسا” دختر سیزده ای ساله ای که یک سال قبل ازدواج کرده است، او حالا در میان ترس و اضطراب شدید در زایشگاه بی قرار، درد زایمان را تحمل می کند و منتظر وضع حمل است. “مهسا” به خاطر ترس چندین بار تخت زایشگاه را ترک می کند، بی قراری او باعث شده پرسنل نتوانند او را آماده وضع حمل کنند. مادر جوان او در گوشه ای فقط اشک می ریزد و کاری از دستش برنمی آید. چند ساعت بعد مهسا مادری ۱۳ ساله است با فرزندی در آغوش که از همان آغاز تغذیه و تربیت فرزند بزرگترین مشکلش است.

به گزارش اترک نیوز، بچه دار شدن دختر سیزده ساله ، سوژه ای شد تا پیگیری کنیم موارد مشابه وی که در سن زیر ۱۵ سال مسئولیت مادر شدن و تربیت فرزند را عهده دار می شوند، چه وضعیتی دارند. آمار مادران زیر۱۵ سال را در دو سال اخیر در بیمارستان بنت الهدی بجنورد  نشان دهنده افزایش تعداد این مادران  در ماه های اخیر است.
این افزایش از آبان ۹۳ تا کنون رشد چشم گیری داشته است. تا جایی که در ۶ ماه نخست امسال ۶۳ مورد زایمان مادران زیر ۱۵ سال در این مرکز به وقوع پیوسته است که نسبت به ۱ مورد در ۶ ماهه اول سال گذشته و ۱۲ مورد در سال۹۲ افزایش قابل توجهی داشته است.
هر چند این تعداد نسبت به سایر زائوها که تعدادشان در ماه به چند صد نفر می رسد، پیش پا افتاده است اما از طرفی هم می تواند زمینه ساز یک آسیب اجتماعی باشد. البته پیش از آن باید دید آیا بارداری و زایمان در این سنین که سال هاست جنبه غیرمعمول به خود گرفته است، می تواند به مادر و کودک آسیب جسمی وارد کند؟در این باره  از مسئولین بیمارستان بنت الهدی به عنوان تنها زایشگاه تخصصی بجنورد جویا شدیم؛
جعفرزاده مسئول بخش زایمان بیمارستان بنت الهدی در مورد شرایط روحی و جسمی که مادران کم سال با آن مواجهند، گفت: چون این طیف مادران بچه سال اند و تا بحال درد را تجربه نکرده اند بسیار کم تحمل ترند. البته سزارین هم نمی شوند و به صورت طبیعی زایمان می کنند خصوصاً که در این سن عضلات مقاومت زیادی ندارند و زایمان سریعتر انجام می گیرد.
جعفرزاده عنوان کرد: حدود سه ماه است که مرکز شرایط  زایمان بی درد را نیز مهیا کرده است که این نوع زایمان برای همین دست افراد تجویز می شود.
وی گفت: عوارض احتمالی بیشتر مربوط به دوران بارداری است که احتمال ابتلا به فشار خون بالا افزایش می یابد اما در حین زایمان مشکل خطرناکی پیدا نمی کنند و شرایط زایمان در سنین مختلف تفاوت چندانی ندارد. در مواردی ممکن است نوزاد دچار نارسایی یا کم وزن باشد.
وی در رابطه با اجرای طرح تحول سلامت گفت: هدف این طرح در این بخش، بیشتر کاهش سزارین می باشد. قبلاً۳۲%بوده حالا تقریباً۲۷%است.
دختران کمتر از ۱۵ سال آمادگی روحی برای مادر شدن را ندارند
۴۱۸۵۲۱_orig
تیموری باسابقه ترین مامای بیمارستان با بیان اینکه چنین مواردی در بین برخی اقوام خاص و روستاهایی که اعتقادات خاص و قدیمی خودشان را حفظ کرده اند، وجود دارد، گفت: مهم ترین مشکل مادران کم سال این است که هنوز آمادگی روحی لازم برای مادر شدن را ندارند و همین عدم آمادگی باعث می شود یا خیلی بی قرار باشند و یا بخاطر شرم و ترس شدید، خیلی آرام و منزوی که در هر دو صورت زمان زایمان پرسنل بیمارستان را با مشکل مواجه می کنند چون همکاری لازم را ندارند.
این مامای مجرب گفت: به طور کلی خانمی که در سن مناسب بالای ۱۸ سال باردار می شود به جهت آگاهی و مطالعه، آمادگی لازم را نیز دارد و از آنجایی که خودش مادر شدن را انتخاب می کند از شرایط روحی خوبی برخوردار خواهد بود.
تیموری عوارض ناشی از بارداری و زایمان در سن پایین را نیز پایین می داند و می گوید: از لحاظ مشکلات جسمی مشکل خاصی وجود ندارد مگر اینکه مادر از قبل بیماری یا مشکلی داشته باشد. فقط در مواردی امکان ایجاد مشکلات لگنی وجود دارد که باید درنظر گرفته شود.
رام؛ مسئول و مامای طرح پزشک خانواده روستایی،  ضمن تشریح فعالیت ها و وظایف یک ماما در مناطق روستایی عنوان کرد: مشکلاتی که الان متوجه یک مادر است، نسبت به گذشته خیلی کمتر شده است و علت این امر ایجاد بیمارستان های مناسب، امکانات لازم و هزینه های بسیار پایین می باشد.
وی گفت: مامایی که در بخش روستایی فعالیت می کند، تمام امور مراقبتی و آموزشی حتی قبل از بارداری تا بعد از زایمان را مدیریت می کند. به طور کلی همکاران ما تمام سعی خود را برای ارائه خدمات به کار گرفته اند تا جایی که برای مناطق دورافتاده تر مامای تسهیلات زایمانی در نظر گرفته شده است. یعنی در صورت بروز مشکل خود ماما به منزل زائو مراجعه و به او کمک می کند.
با توجه به این صحبت ها، به نظر می رسد از لحاظ پزشکی، بارداری در سنین زیر ۱۵ سال مشکل جدی نیست. اما برای بررسی بیشتر آسیب های احتمالی این قضیه باید از نظرات صاحبان فن بهره برد؛ خصوصاً جامعه شناس که بتواند شرایط محیطی چنین فرزندانی را به همراه تعلیم و تربیت متوجه آنان، تشریح کند و روانشناس که از لحاظ روحی و روانی، شرایط آنان را ارزیابی نماید.
مادران کم سن می توانند برای فرزندان خطر آفرین باشند
  اونق مدیر گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور بجنورد در این راستا گفت: تربیت فرزند فاکتورهای مختلفی دارد اما طبیعتاً وزنه والدین سنگین تر است. کودکان در سنین ۲تا ۵ سالگی شروع به الگوبرداری می کنند و در این مسیر اثرات پیرامونشان را نیز قوی تر دریافت می کنند. حال اگر مادر به عنوان اولین مربی کم سن و سال باشد یا درست تر است که بگوییم ناپخته باشد، این می تواند برای فرزندان حتی خطرآفرین باشد.
وی افزود: چون فرزند در خانواده درست تربیت نشده است، آسیب پذیر خواهد بود و ممکن است برای رفع کمبودهایش به منابع دیگری متوسل شود که خالی از ضرر نیست.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: وجود فرزند مانند ظرفی خالی است که هر چیزی می تواند این ظرف را پر کند. یک سری خصایص هم به صورت طبیعی در انسان وجود دارد اما شکل و فرم گرفتنش به محیط بستگی دارد. این محیط برای کودکان شامل مدرسه، محله، فامیل و جمع دوستان می باشد.
وی گفت: در این محیط ها حتی ممکن است فرد با واکنش های اطرافیان مواجه شود که به نوعی باعث تربیت وی شود اما این دیر کرد در یادگیری تبعات دارد و اغلب باعث سرخوردگی و انزوای شخص می شود. به طور کلی هرچه مطالعه، درک و آگاهی والدین بیشتر باشد فرزند موفق تری تربیت خواهد شد. در وهله نخست نیز درک و شعور و آگاهی مادر ضروری است.
بزرگترین آسیبی که متوجه مادران کم سن و سال و فرزندانشان است جنبه روانشناختی ماجراست که نمی توان از کنار آن به سادگی گذشت.
درصد بزهکاری در فرزندان پدر و مادر کم سن زیادتر است
دکتررضایی روانشناس و مشاور کلینیک راهور تآکید کرد: ممکن است پروسه بارداری و زایمان در هر زنی به صورت طبیعی طی شود و مشکلی وجود نداشته باشد، اما از لحاظ روانشناسی آسیب های زیادی متوجه مادر و فرزندش می شود.
وی گفت: اول اینکه اینان از نظر فکری و روحی آمادگی لازم را ندارند و به پختگی کافی نرسیده اند. مادری که به لحاظ شناختی کامل نشده و سازه های مادرانه ای که باید داشته باشد ندارد یعنی حسی مادری ندارد باعث ایجاد خلل های عاطفی و رفتاری در فرزندش می شود.
رضاییی اظهارکرد: به طور کلی مادری در تربیت و پرورش فرزند موفق است که هم احساس نیاز به فرزند دار شدن پیدا کرده باشد و هم به لحاظ شناختی از وظایف خود چه عاطفی، چه روانی و چه رفتاری آگاهی داشته باشد. این امر نیز جز در موارد استثنایی، در سنین پایین محقق نمی شود.
وی گفت: اینان قادر نیستند انسانی کاملاً عادی را به جامعه تحویل دهند و فرزندانشان دچار خلل های بسیاری خواهند بود و معمولاً با مشکلات رفتاری مواجه می شوند.
به گفته این روانشناس،  مادر باید از نظر فکری و روانی بتواند توجه، عشق و محبتش را به فرزندش درست منتقل کند. در شرایطی که خود مادر در ک درستی از محیط و مشکلات ندارد و نمی تواند تدابیر درستی اتخاذ کند، فرزندی که در کنار او می بالد مدام دچار استرس و عدم اعتماد به نفس خواهد بود. همچنین نمی تواند به دیگران نیز اعتماد کند.
دکتر رضایی چنین شخصیت هایی را “اجتنابی-اضطرابی” معرفی کرد و گفت: آسیب های مذکور تنها متوجه فرد نیست و ممکن است در جامعه نیز ایجاد مشکل کند چون درصد بزهکاری این کودکان بیشتر است.
وی گفت: به صورت کلی ازدواج در سن کم متوجه خانواده هایی است که از لحاظ فرهنگی، اقتصادی و یا روانی در سطح پایین تری قرار دارند بنابراین ممکن است پسر یا دختر خانواده برای فرار از این محیط و تنش های موجود در آن تن به ازدواج دهد که ما حتی در سنین زیر۱۸ سال نیز توصیه نمی کنیم اما سعی کنند تا حد امکان دیرتر بچه دار شوند تا لااقل فرزندشان بتواند در فضای طبیعی تری رشد کند.
آمار بالای مرگ و میر مادران زیر ۱۵ سال
طبق آمار سازمان بهداشت جهانی خطر مرگ در دختران زیر ۱۵ سال هنگام زایمان ۵ برابر بعد از ۱۵ تا ۱۹ سال و ۲ برابر زنانی است که بعد از ۲۰ سالگی زایمان می کنند، است از طرف دیگر مرگ و میر نوزاد و عوارض دوران بارداری هم در این سنین بیشتر است؛ به عنوان مثال خطر تولد نوزادان مبتلا به محدودیت رشد، احتمال زایمان زودرس و مرگ و میر نوزادان هم در این گروه سنی بیشتر است. نوزادان متولد شده با محدودیت رشد یعنی کم وزن و نوزادانی که به صورت زودرس متولد می شوند، هم در معرض خطر مرگ و میر بالاتری قرار دارند و هم خطر عوارض جسمی و جنسی در آن ها بیشتر است و باید بدانید که بسیاری از این عوارض ماندگار هستند و هزینه های مادی، جسمی و روحی زیادی را به فرد و جامعه تحمیل می کنند.
حتی در آمارهای سازمان بهداشت جهانی هم افزایش در مرگ و میر کودکان زیر ۵ سال مادران جوان دیده شده است. در یک تحقیق علمی که در ۲۰کشور مختلف جهان به عمل آمده، این میزان ۲۸درصد افزایش دارد و احتمال مرگ کودکان زیر یک سال که مادران شان زیر ۱۸ سال سن دارند، ۶۰درصد بیشتر از مادران بالای ۱۹ سال است. متاسفانه آمار سقط جنین نیز در این افراد افزایش پیدا کرده است و طبیعتا انجام چنین سقط هایی غالبا در شرایط غیربهداشتی انجام می شود که می تواند هم باعث مرگ و هم موجب ایجاد عوارض ماندگار در رحم شود؛ این آزردگی ها می تواند همیشه مادر را از لحاظ فیزیکی و روحی رنج دهد.
ازدواج زودهنگام و افزایش احتمال مرگ و میر مادران در ایران

ازدواج زودهنگام و افزایش احتمال مرگ و میر مادران در ایران

ازدواج زودهنگام و افزایش احتمال مرگ و میر مادران در ایران
گزارش گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران
رایحه مظفریان
بارداری پدیده­ی طبیعیِ محصول ازدواج است. بارداری و زایمان وقایع ویژه­ی زندگی زنان است که می­تواند با آرزوهای بزرگ و امیدهای لذّت بخش همراه باشد و البته گاهی ترس، رنج و مرگ را نیز به دنبال دارد. یکی از شاخص­های بسیار مهم بر سر راه توسعه یافتگی هر کشور کاهش میزان مرگ و میر مادران است. این شاخص، سنجش خوبی است برای این که نشان دهد که تا چه حد امکانات قابل دسترس برای بیماران به ویژه زنان باردار از جمله دسترسی به مراکز درمانی، تسهیل مسیر و راه­های گذر به ویژه در روستاها (شبکه راه­های روستایی)، ارائه خدمات درمانی اضطراری، هزینه خدمات درمانی، وضعیت سواد زنان و غیره فراهم است.
«مرگ مادر در طول دوره­ی بارداری یا در حین زایمان و تا ۴۲ روز بعد از خاتمه بارداری به هر علتی به جز حوادث، مرگ مادر (Maternal Mortality) ناشی از عوارض بارداری و زایمان محسوب می­گردد» (غلامی طارمسری، ۱۳۸۷: ۳۴). «برآورد می­شود که ۴۰ درصد زنان (۵۰ میلیون زن در سال) در حین بارداری، زایمان یا پس از آن دچار عارضه می­شوند و ۱۵ درصد آنان با عوارض و ناتوانی­های مزمن زندگی می­کنند؛ به ازای هر زنی که می­میرد تقریباً ۱۰۰ زن دیگر دچار عارضه می­شوند» (عازمی­خواه و همکاران، ۱۳۸۱: ۳). مرگ مادران بر اثر عوارض بارداری و زایمان را در صد هزار موالید زنده محاسبه می­کنند. «بنا به تخمین­های سازمان ملل متحد در سال ۱۹۹۰، ۵۴۶ هزار زن در سراسر جهان هنگام زایمان جان خود را از دست دادند. این آمار در سال ۲۰۰۸ به ۳۵۸ هزار مورد کاهش یافت» (دفتر سلامت جمعیت، ۱۳۸۹).
۷۰۱۱_۶۵۹
«میزان مرگ و میر زنان باردار همواره به عنوان یکی از شاخص­های اصلی توسعه کشورها در نظر گرفته می­شود و اهمیت این شاخص به حدی است که به عنوان یکی از هفت هدف اصلی سند توسعه هزاره سازمان ملل تا سال ۲۰۱۵ اعلام شده است. بر اساس این سند، میزان مرگ و میر زنان باردار باید تا سال ۲۰۱۵ به سه چهارم میزان مرگ و میر در سال ۱۹۹۰ که برابر بود با ۹۰۰ مرگ از بین هر ۱۰۰ هزار نفر کاهش یابد. این در حالی است که هم اکنون سالانه نزدیک به ۵۰۰ هزار زن جان خود را به دلیل عوارض بارداری و زایمان در جهان از دست می­دهند. بر اساس آخرین گزارش مجمع جهانی اقتصاد، ایران در میان ۱۲۸ کشور جهان در مکان ۷۶ در زمینه میزان مرگ و میر زنان قرار دارد. گزارش­های سازمان ملل نیز در خصوص میزان دستیابی کشورها به اهداف سند توسعه هزاره، میزان مرگ و میر زنان باردار در ایران را حدود ۷۶ نفر در میان هر ۱۰۰ هزار نفر اعلام کرده است. این سازمان گزارش می­دهد که میزان مرگ و میر زنان باردار در ایران به دلیل وجود برنامه­ی بهداشتی گسترده، طی دو دهه گذشته، کاهش قابل توجهی داشته است» (رسالت، ۱۳۸۷). این در حالی است که دکتر فاطمه رخشانی معاون بهداشتی وزیر بهداشت اعلام کرد که: «در سال ۱۳۹۱، ۲۹۴ مرگ مادر در ایران به ثبت رسیده است. در فروردین ماه ۱۳۹۲ نیز ۲۰ مورد مرگ مادر گزارش شده بود که در این میان ۶ مورد بر اثر حادثه و بقیه به علت بارداری فوت کرده­اند. تنها در میان این زنان یک مورد ۴۱ سال داشته است و سایرین کمتر از سی سال داشته­اند» (امتیاز، ۱۳۹۲). خبرگزاری مهر در مرداد ۱۳۹۲ گزارش داد که: «میزان مرگ و میر مادران به علت عوارض بارداری و زایمان در هر ۱۰۰ هزار تولد زنده ۲۷ مرگ و میر بوده که این رقم در حال حاضر به ۲۰٫۳ نفر رسیده است. میزان مرگ مادران باردار به علل عوارض بارداری و زایمان روستایی در سال ۹۱ از تعداد ۱۰۰هزار تولد زنده، ۵۷،۳۳ در صد بوده است» (گرگان آنلاین، ۱۳۹۲).
ایران در این سال­ها تلاش بسیاری کرده است تا مرگ و میر مادران را به حداقل ممکن برساند. طبق آمار ارائه شده در گزارش اعتلای کشوری سلامت مادران چهار عامل اساسی فیزیکی، به جز مشکلات اقتصادی و اجتماعی، مانند خونریزی شدید (۲۹،۳%)، فشار خون بالا، بیماری قلبی (۱۳%)، عفونت پس از زایمان (۸،۹%) منجر به ظهور این پدیده می­شوند.
در حال حاضر روزانه ۲۰ هزار دختر زیر هیجده سال در کشورهای در حال توسعه مادر می‌شوند. این روند اگر به این شکل ادامه یابد، در سال ۲۰۳۰ حدود ۱۵ میلیون دختر کمتر از پانزده سال مادر[۱] خواهند شد. هر سال ۷٫۳ میلیون دختر کمتر از هیجده سال در جهان صاحب
فرزند می­شوند. ۲ میلیون نفر از آنان کمتر از چهارده سال سن دارند. دفتر سازمان ملل متحد در نیویورک، در گزارش سالانه خویش اعلام داشت و تأکید کرد که در خطر بیماری و حتا مرگ، جان بسیاری از این افراد را تهدید می­کند. تمامی این دختران در شرایطی نامساعد زندگی می‌کنند و در خطر سلامت جسمی قرار دارند که این البته نتیجه‌ی بارداری در سنین پایین است. هر سال ۷۰ هزار نفر از این کودکان مدتی پس از وضع حمل به همین علت‌ می­میرند. علت حامله شدن این دختران متفاوت است؛ عده‌­ی بسیاری از آن‌ها راه‌های پیشگیری از حامله شدن را نمی­دانند و عده‌ای دیگر بسیار زود، به اجبار، به شوهر داده می­شوند و… . در حال حاضر در کشورهای در حال توسعه از هر پنج دختر یک نفر (۱۹ درصد) پیش از آن که به سن هیجده سالگی برسد، حامله می­شود. این عمل عواقب منفی بسیاری با خود به همراه دارد. هر اندازه که میزان تحصیل دختران بالاتر رود، به همان نسبت از میزان بارداری زودرس و نابه‌هنگام آنان کاسته می­شود. مشکل می­توان پذیرفت که دختران بین ۱۴ تا ۱۸ سال آگاهانه تصمیم بگیرند مادر شوند. هر سال ۳٫۲ میلیون کودک مجبور به سقط‌ جنین می­شوند. بخش وسیعی از این کودکان از هر گونه آموزش جنسی محروم بوده‌اند. عده­ی زیادی از این دختران نیز مورد تجاوز جنسی قرار گرفته­اند. سازمان ملل توجه جهان را به مورد دیگری نیز در این عرصه جلب کرده است. بر اساس آمار موجود، جمعیت جهان در حال حاضر ۷٫۱۸ میلیارد نفر است. هر سال ۸۰ میلیون نفر به این عده افزوده می­گردند؛ یعنی هر ثانیه سه کودک در جهان زاده می­شود. به طور کلی اکثریت متولدین به کشورهای در حال توسعه تعلق دارند. اگر این روند به همین شکل ادامه یابد، در سال ۲۰۵۰ جمعیت جهان به ۹٫۶ میلیارد نفر خواهد رسید. با توجه به آمار ارائه شده، در حالی که میزان زایمان نوجوانان به ازای هر هزار نفر در سنین بین ۱۵ تا ۱۹ سال در کره شمالی ۲ نفر و در نیجر ۲۳۳ نفر و در کشورهای اروپایی میانگین حدود ۴ تا ۲۰ نفر است. این آمار در رابطه با ایران ۳۳ نفر گزارش شده است. آمار سازمان ملل متحد در شرایطی منتشر می­شود که از واقعیت‌های آماری در این عرصه از ایران اخبار درستی موجود نیست» (انجمن حق زنان، ۱۳۹۲).
دکتر فرحناز ترکستانی مسئول اداره سلامت مادران وزارت بهداشت اعلام داشت که: «آمار مرگ و میر مادران در ده سال اخیر از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۲ از ۲۸،۳ به ۱۹،۵ در ۱۰۰ هزار رسیده است. تعداد مرگ و میر کل مادران در سال ۲۰۰۳، ۳۳۲ نفر بوده است که از این تعداد ۹ نفر زیر ۱۸ سال بودند و در سال ۲۰۱۲ از ۲۷۸ مادر ۳ مورد مرگ مادر زیر ۱۸ سال داشته­ایم» (ممتازنیوز، ۱۳۹۲).
یکی از مهم­ترین عواملی که در مرگ مادران بدان توجه می­شود سن مادر است. در بیشتر خبرها مدام به زنان تذکر داده می­شود که بارداری­های بالای ۳۵ سال خطرناک است و بهتر است زنان از آن اجتناب کنند. در حالی که باید توجه داشت که به همان اندازه که قدرت جسمی زن در بالای ۳۵ سالگی رو به تحلیل می­رود در سنین کمتر از ۱۸ سال نیز بدن هنوز قدرت لازم و کافی برای نگهداری از جنین را کسب نکرده است.
در دو آمار اخیری که از طرف سازمان ثبت احوال ارائه شده است، در شش ماه اول سال ۱۳۹۴ نشان می‌دهد که ۷۴۷ دختر کمتر از ۱۵ سال مادر شده­اند که از این تعداد ۴۰۵ نفر در مناطق شهری و ۳۴۲ نفر در مناطق روستایی زندگی می­کنند. همچنین این آمار در سال ۱۳۹۳، ۱۷۱۳ دختر کمتر از ۱۵ سالی ثبت شده است که مادر شده­اند و از این تعداد ۹۶۶ نفر در مناطق شهری و ۷۴۷ نفر در مناطق روستایی زندگی می­کنند.
جدول شماره ۱: ولادت­های جاری ثبت شده کشور

ولادت‌های جاری ثبت شده کشور در شش ماهه اول سال ۱۳۹۴ بر حسب جنس و محل سکونت به تفکیک گروه سنی مادران
سن جمع کل سهم از ۱۰۰ درصد کل زایمان­ها شهری روستایی
جمع پسر دختر جمع پسر دختر
کمتر از ۱۵ سال ۷۴۷ ۰،۱ ۴۰۵ ۲۲۰ ۱۸۵ ۳۴۲ ۱۷۹ ۱۶۳
ولادت‌های جاری ثبت شده کشور در سال ۱۳۹۳ بر حسب جنس و محل سکونت به تفکیک گروه سنی مادران
سن جمع کل سهم از ۱۰۰ درصد کل زایمان­ها شهری روستایی
جمع پسر دختر جمع پسر دختر
کمتر از ۱۵ سال ۱۷۱۳ ۰،۱ ۹۶۶ ۴۵۸ ۵۰۸ ۷۴۷ ۳۴۸ ۳۹۹

 
 
جدول شماره ۲: فوت ثبت شده برحسب علت عوارض بارداری در کل کشور

استان ۱۳۸۶ ۱۳۸۷ ۱۳۸۸ ۱۳۸۹ ۱۳۹۰ ۱۳۹۱ ۱۳۹۲ ۱۳۹۳
جمع ۲۰۳ ۲۰۴ ۴۳۷ ۳۰۱ ۱۹۷۵ ۳۵۴ ۳۶۹ ۳۲۷
آذربایجان شرقی ۴ ۸ ۱۷ ۱۰ ۴۸ ۱۹ ۴۰ ۳۳
آذربایجان غربی ۱۷ ۱۴ ۲۵ ۱۲ ۱۰۰ ۱۴ ۹ ۱۵
اردبیل ۷ ۱ ۸ ۲ ۲۱ ۴ ۱ ۳
اصفهان ۲ ۶ ۱۲ ۱۶ ۹۱ ۳۰ ۲۰ ۲۰
البرز   ۱ ۰ ۰ ۰
ایلام ۳ ۰ ۷ ۲ ۷ ۰ ۳ ۳
بوشهر ۲ ۶ ۱۷ ۴ ۱۸ ۶ ۱۱ ۴
تهران ۸ ۲۰ ۱۳ ۳۴ ۲۰ ۳۸ ۴۸ ۳۷
چهارمحال و بختیاری ۰ ۴ ۲ ۱ ۱۱۱ ۵ ۸ ۱
خراسان جنوبی ۲ ۰ ۶ ۳ ۴۴ ۱۲ ۵ ۵
خراسان رضوی ۱۲ ۱۸ ۵۸ ۲۴ ۲۴۶ ۲۹ ۳۴ ۱۵
خراسان شمالی ۸ ۲ ۴ ۵ ۳۵ ۱۱ ۵ ۲
خوزستان ۱۲ ۴ ۱۰ ۲۳ ۶۹ ۲۰ ۴ ۶
زنجان ۳ ۲ ۷ ۳ ۸ ۱۰ ۱۲ ۶
سمنان ۰ ۲ ۲ ۴ ۸ ۴ ۰ ۵
سیستان و بلوچستان ۳۲ ۳۱ ۶۲ ۴۵ ۴۹ ۲۳ ۴۱ ۲۷
فارس ۱۵ ۱۱ ۳۹ ۱۶ ۳۶۶ ۲۵ ۳۱ ۱۴
قزوین ۰ ۲ ۴ ۴ ۱۷۷ ۴ ۶ ۵
قم ۱ ۰ ۵ ۵ ۳ ۱۰ ۰ ۱
کردستان ۳ ۵ ۵ ۱۰ ۲۵ ۷ ۱۴ ۷
کرمان ۱۹ ۴ ۱۱ ۱۲ ۸ ۳ ۲ ۲
کرمانشاه ۶ ۸ ۲۳ ۸ ۷ ۲ ۱۱ ۸
کهگیلویه و بویراحمد ۱۱ ۱۶ ۱۸ ۴ ۳۰ ۸ ۸ ۲۸
گلستان ۶ ۷ ۹ ۴ ۳۴ ۱۵ ۶ ۶
گیلان ۳ ۲ ۶ ۱ ۷ ۰ ۰ ۱
لرستان ۵ ۹ ۲۳ ۷ ۲ ۳ ۳ ۱
مازندران ۱۳ ۵ ۱۲ ۴ ۱۴۹ ۲۴ ۱۳ ۲۶
مرکزی ۴ ۲ ۱۰ ۲ ۱۸ ۳ ۶ ۲۰
هرمزگان ۴ ۸ ۱۲ ۲۰ ۱۷ ۴ ۱۵ ۴
همدان ۱ ۲ ۷ ۳ ۲۴۸ ۱۵ ۱۲ ۱۹
یزد ۰ ۵ ۳ ۱۰ ۸ ۶ ۱ ۳

باید این نکته را نیز در نظر داشت که در استان­هایی که بیشترین آمار ازدواج کودکان زیر سن قانونی در آن­ها صورت می­گیرد احتمال بارداری زودهنگام نیز بالاتر می­رود. بنابراین استان­هایی مانند سیستان و بلوچستان، فارس، خوزستان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، هرمزگان، لرستان، آذربایجان غربی، لرستان و کهکیلویه و بویر احمد مناطقی هستند که بیشتر باید در آن­ها فعالیت­های پیشگیرانه اتخاذ گردد.
آن چه باید در لابه­لای چرخه­ی سه مرحله­ای ازدواج، بارداری و پرورش کودکان مورد توجه و اصلاح قرار گیرد موارد زیر است:

  1. اطلاعات بیشتر آماری برای سنجش میزان در خطر بودن دختران کمتر از ۱۸ سال در دسترس قرار گیرد. سازمان آمار به همراه سایر ارگان­ها باید جداول آماری بیشتری با جزییات دقیق­تر در اختیار پژوهش­گران قرار دهد به عنوان مثال داده­ای علنی از سن مادران و تعداد بارداری، اختلاف سنی مادران با شوهرانشان، سن و میزان تحصیلات مادران، تعداد مرگ مادران به تفکیک سنی و غیره وجود ندارد. اگر این اطلاعات در اختیار بود راحت­تر می­شد در مورد وضعیت گروه­های سنی مختلف قضاوت کرد. هدف اصلی باید ارائه واقعیت­های موجود باشد.
  2. با توجه به این که بارداری محصول ازدواج است باید در قوانین مرتبط با ازدواج کودکان تجدید نظر صورت گیرد. ایران کنوانسیون حقوق کودک را امضاء کرده است و مفاد آن را پذیرفته است. با این شرایط اگر سن بلوغ دختر را ۹ سال می­داند هر گونه عواقب ناشی از آن را هم باید بپذیرد و مسئولیت آن را به گردن بگیرد.
  3. نظام آموزش و پروش در سال­های اخیر دو مرحله­ای شده است. در حالی که در نظام گذشته دختران فرصت داشتند که دوره­ی راهنمایی را تا پایان ۱۴ سالگی خود به اتمام برسانند در نظام جدید ۲ سال از فرصت­های آموزشی آن­ها کم شده است. این بدان معناست که دختران تا پایان دوره دبستان و تا ۱۲ سالگی فرصت تحصیل دارند و این موضوع طبیعی است که خانواده­های فقیر ترجیح می­دهند به جای این که آن­ها را وارد مقاطع بعدی آموزش کنند در همین مرحله دختران را متوقف کنند. اگر ادعای نگارنده در این زمینه اشتباه و فرضیه­ای هنوز به اثبات نرسیده است پیشنهاد می­گردد جدول آمارهای بارداری مادران و تحصیلات به تفکیک سن ارائه گردد. مطالعه در ایلام نشان داد که «رابطه معنی داری بین مرگ و میر مادران و سطح سواد وجود دارد. به این معنی که میزان سواد در بین مادران زنده مانده بالاتر از مادران فوت شده بود» (عبدالهی­پور، ۱۳۹۰: ۴).
  4. عدم دانش کافی کودکان در شرف ازدواج از روش­های جلوگیری. به جز عدم دانش کودکان و عدم وجود مراکزی جهت آموزش به این کودکان دو عامل دیگر فشار خانواده­ها برای فرزندآوری و ایجاد استحکام و بیمه کردن چارچوب خانواده نوظهور و همچنین ازدواج­های ثبت نشده به فعالیت­های پیشگیرانه صدمه وارد می­کند. در مناطق مختلفی از ایران به دو دلیل عمده ازدواج­ها ثبت نمی­شود اول این که برای ازدواج دختران زیر ۱۳ سال و پسران کمتر از ۱۵ سال علاوه بر رضایت ولی، حکم دادگاه لازم است که مراحل قانونی را طولانی می­کند بنابراین خانواده­ها صبر می­کنند و ازدواج را پس از این سنین به ثبت می­رسانند. دوم این که افراد احساس نیاز برای ثبت کردن ازدواج­ها نمی­کنند پس اگر بارداری صورت بگیرد این احساس نیاز به وجود می­آید و هنگام ثبت مشخصات فرزند در شناسنامه گاهی ازدواج والدین نیز ثبت می­شود.
  5. توجه ویژه به استان­هایی که در جداول به عنوان استان­هایی با بیشترین فراوانی ازدواج و بارداری کودکان نام برده شده­اند.

 
[۱]. آمارها نشان نمی­دهند که چند درصد و یا چه تعداد از پسران کمتر از ۱۵ سال پدر می­شوند.

خرده جنایت های کودک همسری

خرده جنایت های کودک همسری

خرده جنایت های کودک همسری/رایحه مظفریان

آخرین آمار ازدواج و طلاق زودهنگام کودکان (دختر و پسر) در ایران در سال ۱۳۹۱

ازدواج به رابطه ­ای قانونی، عرفی و مذهبی گفته می­شود که دو جنس مخالف[۲] را برای آغاز یک زندگی مشترک به هم پیوند می­دهد (تمنا، ۱۳۸۶، ۱۱۶). خانواده با ازدواج پدید می­آید و بدین لحاظ ازدواج ارج و قرب بسیاری در میان جوامع مختلف جهان دارد. “در بین تمامی مراسم، آداب و حوادث اساسی حیات انسانی، ازدواج از اهمیتی بسزا برخوردار است. هم از نظرگاه فرد، هم از دیدگاه زیستی و هم از منظر اجتماعی، هیچ نهادی نیست که همانند آن جهانی و از نظر غایت ثابت و پایدار باشد. از این رو هیچ نهادی همانند آن تحت تأثیر دگرگونی­های اجتماعی قرار نمی­گیرد” (ساروخانی، ۱۳۷۰، ۱۱).

با توجه به ورود فرهنگ به حریم زوجیت می­توان گفت ازدواج به تمام معنا یک پدیده اجتماعی است. وجود قواعد سخت و دقیق ناظر بر ازدواج در طول تاریخ، گواه این مدعاست یعنی حضور دائمی جامعه در کار زوجیت و کوشش آن در راه به نظم و قاعده کشاندن آن چه می­توانست صرفاً در جهت ارضای غرایز صورت گیرد.

روند ازدواج در ایران هم در طول تاریخ با تغییراتی روبرو بوده است. در دوران هخامنشیان پر ارج ترین زناشویی، پیوند با “نزدیکان” بود. در دوران پارت­ها و ساسانیان هم چندان تغییری در روابط خانوادگی ایجاد نشد و هر مرد توانگر علاوه بر زن یا زن­های عقدی، می­توانست هر تعداد که می­خواست همخوابه انتخاب کند. پس از ظهور اسلام تا حدودی روند چند همسری ادامه پیدا کرد ولی شکلی محدود تر و قانونی­تر به خود گرفت. پس از انقلاب ۱۳۵۷ قوانین مرتبط با خانواده و ازدواج مدام نقل محافل بود. در مقاله­ای مورخ مهرماه ۱۳۹۲ با عنوان “بررسی ازدواج و طلاق زودهنگام در ایران” به طور مفصل به تغییرات ازدواج و طلاق کودکان –دختر و پسر- در طول ۵ سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ پرداخته شد. در مقاله پیش روی فقط به بررسی آمارهای موجود و ثبت شده ازدواج و طلاق کودکان در سال ۱۳۹۱ پرداخته خواهد شد.

 1

 “معاون مرکز آمار ایران از رشد منفی ازدواج در سنین ۱۰ تا ۱۴ سال در ایران خبر داد و گفت: ازدواج در این سنین در سالهای ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ به میزان ۱۴. ۸ درصد رشد منفی داشته است. ˈذبیح الله قائمیˈ در مراسم رونمایی از گزارش جهانی جمعیت سال ۲۰۱۳ میلادی که در محل دانشگاه تهران برگزار شد، اظهار داشت که بین سالهای یاد شده ازدواج در سنین ۱۵ تا ۱۹ سالگی ۲۳. ۹ درصد و در سنین ۲۰ تا ۲۴ سال ۶. ۴ درصد رشد منفی داشت. وی میزان ازدواج در میان دختران ۱۰ تا ۱۴ ساله را در سال ۱۳۸۵ معادل سه در هزار ذکر کرد و گفت: این میزان در سال ۱۳۹۰ به ۲ در یک هزار ازدواج تقلیل یافت. در مقایسه مناطق شهری و روستایی کشور، میزان ازدواج در بین سنین ۱۰ تا ۱۴ و ۱۵ تا ۱۹ در مناطق شهری کشور کاهش و در مناطق روستایی اندکی افزایش یافته است. در سرشماری سال ۱۳۹۰ بررسی شد که ۹۲ درصد فرزندانی که در سنین مختلف مادران بدنیا آمده‌اند، زنده هستند و این میزان برای مادران ۱۰تا ۱۴ و ۱۵ تا ۱۹ سال برابر با ۹۰ درصد است. میزان زاد و ولد زنان جوان در ایران ناچیز است، اما با توجه به میزان جهانی باید در کشور مراقبت کنیم که افزایش نیابد. باید مطالعاتی بر روی باروری‌های غیر رسمی نوجوانان، راهکارهای کاهش ازدواج پیش از ۱۵ سالگی و ارائه راهکارهای منطقه‌ای در خصوص ممانعت از ازدواج در سنین پایین توسط متخصصان جمعیت کشور ارائه شود. ازدواج دختران کمتر از ۱۵ سال نشان می‌دهد که این میزان در تهران هشت در هزار، اما در استان سیستان و بلوچستان ۲ درصد است” (جام جم، ۱۳۹۲).

2
روند ازدواج در سال­های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۱ طبق جدول فوق می­باشد. مجموع کل ازدواج­های ثبت شده در سال ۱۳۹۱نزدیک به ۸۳ هزار مورد بوده است که رشد منفی معادل ۱/۵- را نسبت به سال قبل نشان می­دهد. همچنین می­توان از نمودار نیز به روند تمایل ازدواج در سنین مختلف توجه کرد که در آن اوج تمایل مربوط به سنین ۲۷ برای مردان و ۲۲ برای زنان است.

3

 دختر که نخستین بار ازدواج می­ کرد می­بایست باکره باشد و اگر “معلوم می­شد دخترکی­ش برداشته شده” زندگی­اش در خطر می­افتاد، زیرا شوهر او را با رسوایی به خانه­ی پدری پس می­فرستاد و در آن جا ممکن بود به خاطر این که آبروی خانواده­اش را ریخته، کشته شود”. زیرا “بکارت هم برای دختر جوان مهم است و هم برای خانواده و آبروی خانواده در روابط اجتماعی”. سن نیز عامل دیگری در انتخاب همسر بود. دختر هر چه جوان­تر بود احتمال باکره بودنش بیش­تر بود و مردان مسن معمولن دختر جوان را ترجیح می­دادند(فلور، ۲۰۱۰، ۴۸ و ۴۹). سن یکی از عوامل موثر در همسر گزینی است. آلن ژیرار می­نویسد: آگاهی­های جمعیت شناسانه درباره­ی سن همسران به هنگام زناشویی آموزنده است، و می­دانیم که بیش­تر اوقات، افرادی با هم پیوند زناشویی می­بندند- با اندک تفاوت در مورد زنان که در سن کم­تری ازدواج می­کنند- که از لحاظ سنی به هم نزدیک باشند (ساروخانی، ۱۳۷۰، ۵۲). در همه جوامع به ویژه جوامع سنتی میان سن زوجین تفاوت وجود دارد و معمولاً این تفاوت به نفع مرد است. در بعضی جوامع، تفاوت کم و در بعضی زیاد است (غلامحسین پور، ۱۳۸۶، ۷۸). قرآن بلوغ را حدّ سن ازدواج می­داند نه سنّ معینی را. اما شرع اسلام حداقل سنّ ازدواج دختران را نه سال می­داند در صورتی که بیش­تر دختران در سنّ چهارده سالگی بالغ می­شوند. نویسنده قابوس نامه پند می­دهد که دختر را باید زود شوهر داد و مسئولیتش را به گردن دیگری انداخت ” (فلور، ۲۰۱۰، ۴۸ و ۴۹).

همین عوامل همچنان در ایران باقیست و به ازدواج دختران دامن می­زند. طبق آمارهای سال ۱۳۹۱ تعداد کل ازدواج­های ثبت شده برای دختران کمتر از ده سال ۱۸۷ مورد و برای دختران ده تا چهارده سال ۴۰۴۶۴ مورد می­باشد. مجموع این ارقام نشان می­دهد که ۳۰۵۷۶۸ مورد ازدواج دختران کمتر از ۱۹ سال در ایران در سال ۱۳۹۱ ازدواج کرده­اند.

 4 زناشویی با مردان مسن برای دختر بچه­ها ضربه­ای روحی است. به نوشته دکتر ویشارد دخترک­ها از چنین زناشویی­هایی بدجوری صدمه و آزار می­دیدند. “دختر بچه­هایی را دیده­ام به بیمارستان آورده­اند که اسم شوهرانشان را که می­آوردند جیغشان به هوا می­رفت، چه رسد به این که به آن­ها می­گفتند به خانه برگردند” (فلور، ۲۰۱۰، ۵۴).

در گذشته رسم بر آن بود که پسرهای ثروتمند از پانزده سالگی صیغه می­کردند و در بیست سالگی زن عقدی می­گرفتند. گاه نیز پیش می­آمد که “به دلایل خانوادگی جوانی پانزده یا شانزده ساله با دختری مسن­تر از خود ازدواج کند (همان، ۵۲). پسپسر نیز به نوبه خود در انتخاب همسر آزاد نبود و آن چه بیشتر اهمیت داشت، در واقع منافع گروه بود. اگر چه انتظار می­رود که این رسم از بین رفته باشد اما آمارها و ارقام نشان می­دهد که در سال ۱۳۹۱، ۳۵۹ مورد ازدواج پسران کمتر از ۱۵ سال و ۴۳۵۴۹ مورد ازدواج پسران ۱۵ تا ۱۹ سال اتفاق افتاده است. در مجموع ۴۳۹۰۸ مورد ازدواج پسران زیر ۱۹ سال اتفاق افتاده است.

 5

  در جدول شماره یک استان­هایی که بیشترین آمارهای ازدواج کودکان در آن­ها ثبت شده نشان داده شده است:

جدول ۱: استان­هایی که بیشترین آمار ازدوا ج کودکان در آن­ها به ثبت رسیده است

سال

واقعه

سن و جنسیت

استان­ها (تعداد)

۱۳۹۱

ازدواج

دختران کمتر از ۱۰ سال

سیستان و بلوچستان (۳۶)، خوزستان (۳۵)، زنجان (۱۵)، فارس (۱۲)

دختران ۱۰ تا ۱۴ سال

خراسان رضوی (۷۳۵۰)، آذربایجان شرقی (۳۹۲۰)، خوزستان (۲۲۴۳)، فارس (۱۹۳۵)، همدان (۱۸۷۲)، تهران (۱۷۵۲)، آذربایجان غربی (۱۶۸۱)، سیستان و بلوچستان (۱۶۶۴)

پسران کمتر از ۱۵ سال

سیستان و بلوچستان (۵۵)، خوزستان (۴۱)، آذربایجان غربی (۳۱)

در فرانسه و سایر کشورهای باختری تفاوت سن تا پنج سال به نفع مرد، یک هنجار اجتماعی تلقی می­شود، در ایران تحقیقی در کرمانشاهان بر روی نمونه­ای با ۴۵۷ نفر نشان می­دهد که تفاوت­های بیش از ده سال معنای آماری می­یابند و در حدود یک دهم ازدواج­ها با تفاوت سنی بیست یا بیش­تر بین زوجین همراه است. در مشهد از ۱۸۹ خانوار در نه دهم موارد سن مرد بالاتر از زن است و در ۴۸ درصد موارد این تفاوت سنی به ده سال و یا بیش­تر می­رسد. در ۶۶ درصد جمعیت نمونه سن مرد بین چهار تا دوازده سال بیش از زن است. در تهران در پنجاه درصد خانواده­های مورد بررسی، سن مرد دست کم ده سال بیش تر از زن دیده می­شود. تفاوت سنی بین زن و مرد و در عین حال ابعاد قابل توجهی که این تفاوت به خود می­گیرد، باید به صورتی چشمگیر به نفع مردان صورت پذیرد؛ در مشهد کمتر از یک دهم زوجین مورد بررسی این تفاوت را به نفع زن اعلام می­داشتند و در تهران این نسبت به چهار دهم می­رسد (ساروخانی، ۱۳۷۰، ۱۲۷).

در جدول توزیع سنی زوجین، تعداد ازدواج­های ثبت شده دختران کمتر از ده و ده تا چهارده سال با مردان در گروه­های سنی مختلف نشان داده شده است. ۱۸ مورد دختر کمتر از ده سال با پسر کمتر از ۱۵ سال، ۹۹ مورد دختر ۱۰-۱۴ سال با پسر کمتر از ۱۵ سال، ۵۲ مورد دختر کمتر از ۱۰ سال با پسر ۱۵-۱۹ سال، ۷۱۴۷ مورد دختر ۱۰-۱۴ سال با پسر ۱۵-۱۹ سال، ۱۷۰ مورد پسر کمتر از ۱۵ سال با دختر ۱۵-۱۹ سال ازدواج کرده­اند. با وجود اعجاب انگیز بودن این ارقام موضوع در جایی بیش تر مورد توجه قرار می­گیرد که دختران کمتر از ده سال با مردان در سنین بالا و اختلاف سنی بیش از ۳۰ تا ۴۰ سال ازدواج می­کنند. تفاوت سن زوجین در ایران طبیعی به نظر می­رسد و این تفاوت که صورتی از رجحان به خود می­گیرد، باید ادامه سایر برتری­های مرد در این زمینه باشد. در مورد ازدواج پسران زیر ۱۹ سال هم آمارهای شگفت انگیزی به چشم می­خورد. یعنی ازدواج پسران کمتر از ۱۹ سال با زنان در سنین بالا! که تعداد آن در جدول نمایش داده شده است. اگرچه تعداد ازدواج­هایی از این دست برای دختران بیش­تر از پسرهاست.

 6

 عاملی که در سال­های اخیر بر تمایل والدین در مزدوج کردن کودکانشان افزوده است وضعیت اقتصادی آن­هاست. پدران و مادران تمایل دارند که هر چه زودتر دخترانشان شوهر کنند، تنگدستان در این کار دلیل دیگری هم دارند و کم کردن یک نان خور از سر سفره خانواده است. در ضمن از خانواده داماد شیربها هم می­گیرند.

همان طور که عواملی در شکل گیری ازدواج و تشکیل خانواده تأثیر گذار هستند عوامل دیگری هم وجود دارند که این قرار داد را فسخ می­کند و به طلاق منجر می­شود. در سال ۱۳۹۱ تعداد طلاق­های کل کشور ۱۵۰۳۲۴ مورد ثبت شده است که روندی افزایشی داشته است. همچنین اگر به نسبت طلاق به ازدواج در همین سال نگاهی انداخته شود در ازای هر ۱۰۰ ازدواج ۱۸ طلاق ثبت شده است.

 7

اگر چه طلاق برای بزرگسالان مغموم و محکوم است و تن دادن به این عمل به شدت منع می­شود این عمل در بین کودکان نیز دیده می­شود. سنجش اثرات جدایی والدین بر کودکان دشوار است. میزان ستیزه میان پدرها و مادران قبل از جدایی، سن کودکان در آن زمان، این که آن­ها برادر یا خواهر دارند یا خیر، وجود پدربزرگ و مادربزرگ و سایر خویشاوندان، روابط آن­ها با هر یک از والدین، این که اغلب تا چه حد پدر و مادر را می­بینند- همه این عوامل و عوامل دیگر می­توانند بر فرایند سازگاری تأثیر داشته باشند. حال می­توان به راحتی تصور کرد که کودکانی که بدون آگاهی لازم ازدواج می­کنند و بعد از مدتی به هر دلیلی طلاق می­گیرند و در فاصله بسیار کوتاهی به سرعت پا به دنیای بزرگسالی می­گذارند چه مشقاتی را باید تحمل کنند؟

 8

 در جداول ارائه شده از طرف سازمان ثبت احوال کشور آمار طلاق کودکان دختر زیر ده سال تنها یک مورد و برای دختران ۱۰ تا ۱۴ سال ۱۰۷۷ مورد و برای مردان کمتر از ۱۵ سال ۱۵ مورد می­باشد. باید توجه داشت که این آمارها، تنها بخشی از واقعیت­های موجود جامعه را نشان می­دهند زیرا در مناطقی که ازدواج­ها و طلاق­ها ثبت نمی­شوند واقعیت­ها پنهان می­مانند. در جدول توزیع سنی زوجین در زمان طلاق چگونگی پراکندگی این اعداد نشان داده شده است.

 9

 در جدول شماره دو استان­هایی که بیشترین آمارهای طلاق کودکان در آن­ها ثبت شده نشان داده شده است:

جدول ۲: استان­هایی که بیشترین آمار طلاق کودکان در آن­ها به ثبت رسیده است

سال

واقعه

سن و جنسیت

استان­ها (تعداد)

۱۳۹۱

طلاق

دختران کمتر از ۱۰ سال

همدان یک مورد

دختران ۱۰ تا ۱۴ سال

خراسان رضوی (۱۵۰)، آذربایجان شرقی (۱۱۹)، تهران (۸۳)، مازندران (۶۲)، خوزستان (۵۶)، فارس (۵۶)، همدان (۵۴)، تهران (۱۷۵۲)، اردبیل (۵۳)

پسران کمتر از ۱۵ سال

کرمانشاه ۵ مورد، سیستان و بلوچستان و مازندران ۲ مورد، ، آذربایجان شرقی و تهران و خراسان رضوی و همدان و گلستان و کردستان ۱ مورد

ازدواج و طلاق کودکان از نظر سازمان­های بین المللی نوعی آزار و بردگی شناخته می­شود. این موضوع را نباید فراموش کرد که معضل ازدواج کودکان در همه نقاط دنیا وجود دارد و تنها مختص به ایران نیست. در بعضی از کشورها مبارزاتی صورت می­گیرد و در بعضی هم هنوز هیچ آمار رسمی ارائه نشده است.

در بین سال­های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ بیش از ۱۴۰ میلیون دختر کمتر از ۱۸ سال ازدواج خواهند کرد که ۵۰ میلیون آن دختران کمتر از ۱۵ سال خواهند بود. ده کشوری که بالاترین آمار ازدواج کودکان در آن­ها اتفاق می­افتد: نیجر ۷۵ درصد، چاد و جمهوری مرکزی آفریقا ۶۸ درصد، بنگلادش ۶۶ درصد، گینه ۶۳ درصد، موزامبیک ۵۶ درصد، مالی ۵۵ درصد، بورکینافاسو و سودان جنوبی ۵۲ درصد و مالاوی ۵۰ درصد (چن، ۲۰۱۳).

خطرات ناشی از ازدواج کودکان را در موارد زیر می­توان خلاصه کرد:

  • احتمال مرگ در حین زایمان برای مادر و نوزاد
  • ابتلا به بیماری­های مقاربتی
  • محروم شدن از ادامه تحصیل
  • عدم آمادگی فیزیکی و در نتیجه تحمل آزار جنسی، فیزیکی و روانی

راهکارهایی جهت مبارزه با ازدواج کودکان:

v    انتشار مطالعات آماری دقیق از میزان شیوع ازدواج کودکان

v    آگاه سازی خانواده­ها از خطرات ازدواج زود هنگام

v    تدوین قوانینی برای جلوگیری از ازدواج کودکان و تغییر سن ازدواج

v    حمایت از زنانی که به هر شکل با خطرات ناشی از ازدواج زود هنگامشان سروکار دارند

 ================================================

منابع:

آخرین نیوز (۱۳۹۲)، ” دلایل افزایش تمایل پسرها به ازدواج با دختران بزرگتر از خود!”، http://www.akharinnews.com/

 ابتکار (۱۳۹۱)، ”  ازدواج ۳۰هزار دختر و پسر کمتر از ۱۵ سال در یک سال”، http://www.ebtekarnews.com/Ebtekar/News.aspx?NID=112089

 اسفنانی، علی (۱۳۹۰)، “برای پیشگیری از ازدواج کودکان، می توان سن بلوغ قانونی را تغییر داد”، http://maasfanani.blogfa.com/post/75

 ایسنا (۱۳۹۱)، ” ازدواج زودهنگام دختران و پسران مانع ادامه تحصیل آنها می‌شود”، http://isna.ir/fa/news/91092817025/

 پانا (۱۳۹۰)، “ازدواج دختران زیر ۱۰ سال در ایران”، http://www.aryaclub.ir/45458-

 پایگاه خبری آفتاب (۱۳۹۰)، “ازدواج دختران زیر ۱۵ سال نسبت به ۵ سال قبل ۴۵ درصد رشد داشته است”، http://aftabnews.ir/vdcdn50fxyt0os6.2a2y.html

 پورزند، نیلوفر(۱۳۷۱)، دختربچه­ها، سرمایه گذاری برای آینده، صفحه ۹، تهران- یونیسف.

 جعفرنژاد، فاطمه (۱۳۹۱)، “ثبت ازدواج دختران زیر ۱۰ سال در آذربایجان غربی”، http://javanpress.ir/?p=10383

 تمنا، سعید (۱۳۸۶)، مبانی جمعیت شناسی، تهران: دانشگاه پیام نور.

 خبرگزاری مجلس شورای اسلامی (۱۳۹۱)، ” ثبت ازدواج‌های زودهنگام تخلف محرز دفاتر ازدواج و طلاق”، http://icana.ir/Fa/News/198885

 دواچی، آزاده (۱۳۹۲)، “پدرخوانده­های دیروز، همسران امروز”، مدرسه فمینیستی، www.feministschoo.com/spip.php?article7382

 رادیو فردا (۱۳۹۱)، “دوبرابر شدن ازدواج کودکان زیر ۱۰ سال ایران در یک دوره سه ساله”، http://www.radiofarda.com/archive/iran_social/latest/138/149.html

 روزنامه خراسان (۱۳۸۹)، ” ثبت نشدن ازدواج ها، مشکل زنان و کودکان سیستان و بلوچستان”،

  http://ettelaat.net/09-april/news.asp?id=36888

 ساروخانی، باقر (۱۳۷۰)، مقدمه­ای بر جامعه شناسی خانواده، تهران: انتشارات سروش.

 سلامت نیوز (۱۳۹۰)، ” پیشنهاد ایجاد کارگروه ویژه برای رسیدگی به موضوع ازدواج کودکان زیر ۱۰ سال”، http://www.salamatnews.com/viewNews.aspx?ID=44102&cat=12

 سلامت نیوز (۱۳۹۲)، ” پیامدهای ازدواج زودهنگام کودکان”، http://www.salamatnews.com/viewNews.aspx?ID=73836&cat=6

 شکری، فریده (۱۳۸۷)، ”  بررسی حقوقی سن ازدواج و رشد دختران”، http://www.iranpress.ir/iranwomen/template1/News.aspx?NID=2744.

 شهرزادنیوز (۱۳۸۸)، ” سیستان و بلوچستان رکورددار ازدواج‌های ثبت نشده”، http://www.shahrzadnews.com/index.php?page=1&newsitemId=3945&contentFilterCategory=social

 عموپور، شهرام (۱۳۹۰)، ” ثبت ازدواج ۴۳هزار کودک دختر در ایران”، http://www.mihan.net/press/1390/12/07/

 غلامحسین پور، جلال (۱۳۸۶)، جامعه شناسی خانواده و ازدواج در ایلات و عشایر، شیراز: انتشارات ایلاف.

 فلور، ویلم (۲۰۱۰)، تاریخ اجتماعی روابط سکسی در ایران، ترجمه محسن مینو خرد، استکهلم.

 کششیشیان، کارمن (۱۳۹۱)، ” دختران فراموش شده: سال ۲۰۲۰ – ۵۰ میلیون عروس زیر ۱۵ سال “، http://www.1oo1nights.org/index.php?page=2&articleId=3320

 لطفی، راضیه (۱۳۸۹)، ” پیامدهای سلامتی ازدواج زودرس در زنان “، فصلنامه زن و بهداشت ، شماره ۲٫

 محمدی­نیا و همکاران (۱۳۹۲)، ” بررسی فراوانی و عوامل مؤثر بر مرگ و میر مادران باردار استان سیستان و بلوچستان در فاصله سال های ۱۳۸۱-۱۳۸۸″، مجله زنان، مامائی و نازائی زنان ایران، دوره شانزدهم، شماره چهل و چهارم، صفحه ۳۴-۲۲۸، هفته دوم.

 مهرخانه (۱۳۹۲)، “ازدواج کودکان، معضلی که ادامه دارد”، http://mehrkhane.com/fa/news/6808/

 ولی­زاده، رضا (۱۳۹۰)، ” ناتوانی مجلس در جلوگیری از ازدواج دختران زیر ١٠ سال به دلایل فقهی”، http://www.persian.rfi.fr/

 Deris, Anthony (2013), “a girl right to say no to marriage”, plan (because I am a girl).

 Livesey, Alana (2011), “Breaking Vows: Early and Forced Marriage and Girls’ Education”, plan (because I am a girl).

 B. Mikhail, Susanne Louis (2002), “Child marriage and child prostitution: two forms of sexual exploitation”, Gender and Development Vol. 10, No.


 


 # دانش آموخته جمعیت شناسی دانشگاه شیراز (r.mozafarian@gmail.com)

[۲] . این تعریف در دنیای کنونی دچار تغییراتی شده است زیرا الزاماً نباید بین دو جنس مخالف صورت گیرد.