دنیا در انتظار پایان ازدواج کودکان

اسفند ۱۴, ۱۳۹۰ | ازدواج کودکان

گزارشی از اِما باسا

 ترجمه : لاله پیشدادی

به گزارش موسسه «توماس رویترز» در لندن ، خانواده«جمیله» او را وقتی سه ساله بود به خانواده افغان دیگری دادند تا به ازدواج پسرشان درآید! جمیله کوچک را به چشم برده می دیدند و دخترک اغلب مورد ضرب و شتم قرار می گرفت.

وقتی ۱۰ساله بود ،عموی همسرآینده اش به او تجاوز کرد و صدمات آن تجاوز به قدری زیاد بود که راهی بیمارستان شد. یک سال بعد نیز مجبور به ازدواج با فرد متجاوز شد. شوهر متجاوزش هرشب او را آزار می داد و در آخر به آغل می فرستاد تا کنار حیوانات بخوابد.

داستان جمیله یکی از چندین مورد برجسته در گزارشی است که یکی از گروه های بین المللی دفاع از حقوق بشر به نام «اکنون برابری Equality Now » انتشار داده است. این گروه از سازمان ملل می خواهد که ریشه کنی «ازدواج کودکان» را یکی از اهداف توسعه جهانی شمرده و در برنامه توسعه هزاره که سال آینده تدوین می شود، لحاظ کند.

گروه «اکنون برابری Equality Now » اذعان دارد که کشورهای جهان باید ازدواج کودکان را مصداق کودک آزاری دانسته و قوانین سخت و محکمی را وضع کنند که حداقل سن ازدواج دختر و پسر را ۱۸ سال بداند.

خانم جکی هانت ، سردبیر و مدیر موسسه « اکنون برابری» در لندن ، اعتقاد دارد که” ازدواج کوکان در حقیقت قانونی کردن خشونت و سوء استفاده از دختران تحت نام ظاهری فرهنگ ٬ شرافت ٬ سنت و یا مذهب است”.

خانم هانت می افزاید “زمان زیادی لازم است تا به تاثیراتی که فرد آسیب دیده بر کل جامعه و کشور خودش و حتی توسعه جهانی دارد دست یابیم ، بنابراین ریشه کنی ازدواج کودکان  باید اولویت جهانی باشد”.

هر ساله حدود چهارده میلیون دختر،کم سن و سال به اجبار شوهر داده می شوند که در نهایت  ازتحصیل و سایرفرصت های زندگی محروم می شوند ، سلامتی شان به مخاطره می افتد .مورد استثمار ،خشونت جنسی و سوء استفاده های خانگی قرار می گیرند و در نهایت مرگ در وقت زایمان بسیاری از آنها را تهدید می کند .

این گزارش نگرانی کمپین هایی درکشورهای یمن وعربستان سعودی در زمینه ممنوعیت ازدواج کودکان را نیز در بر دارد.

این دسته فعالیت ها درهردو کشوردرحال گسترش است چرا که هیچ یک از این کشورها قانونی برای حداقل سن ازدواج ندارند.

این گزارش حاوی نگرانی ها در ایران از افزایش تعداد دخترانی است که قبل از ۱۵سالگی ازدواج می کنند و همچنین قانونی است که اخیراً تصویب شده و به مردان اجازه ازدواج با فرزند خوانده های دخترشان را می دهد.

بحران سوریه نیز باعث تشدید ازدواج کودکان شده است . بنا به اظهارات نیروهای امدادی، برخی از آوارگان از ترس اینکه نتوانند ازعهده مراقبت از دختران خود برآیند و از خطر تجاوز دور بمانند آنها را زود شوهر می دهند.

خطرات

یکی از خطرات عمده ازدواج کودکان این است که دختران نوجوان پیش ازآنکه به رشد بدنی کافی برسند بچه دار می شوند . پیچیدگی ها و سختی های بارداری و زایمان منجر به مرگ مادران ۱۵ تا ۱۹ ساله می شود.

کودکانِ  این مادران کم سن و سال از سلامت جسمی کمتر، تحصیلات پایین تر و شرایط اقتصادی بدتری برخودارند. دخترکانی که اغلب در سن کم عروس می شوند و چرخه نابرابری ، تبعیض ، سوء استفاده و فقر را تکرار می کنند.

بنا به گفته خانم هانت “تسهیل دسترسی به تحصیلات دانشگاهی کلید قدرتمند کردن دختران و پایان دادن به ازدواج کودکان است. دخترانی که تحصیلات بهتری دارند، دیرتر ازدواج کرده و به احتمال بیشتر دارای کار و درآمد شده و دراقتصاد کشورهایشان مشارکت می کنند. فرزندان چنین مادرانی نیز از سلامت بیشتر و تحصیلات بهتر برخوردارند.”

دراین گزارش قوانین و مقررات مربوط به ازدواج کودکان در هجده کشور جهان شامل چاد، اریتره ، گواتمالا، هند، موریتانی، مراکش ،پاکستان ، گینه نو، عربستان سعودی ، تاجیکستان ، تایلند و یمن مورد بررسی قرار گرفته است. بنا به این گزارش حتی در کشورهایی که قانون حداقل سن ازدواج وضع شده است بازهم موارد فراوانی از ازدواج کودکان دیده می شود که توسط والدین و یا تحت نام رسم ورسومات انجام می گیرد.

خانم هانت می گوید: دولت ها نباید فقط قوانین سختگیرانه ای برای ازدواج کودکان وضع کنند بلکه باید با تبعیض ها، خشونت ها و سوء استفاده هایی که ناشی از این اقدام است نیز برخورد کنند.

ازدواج کودکان اغلب به عنوان راهی جهت حمایت از دختران در برابر روابط جنسی پیش از ازدواج و یا تجاوز توجیه می شود تا آبروی خانواده حفظ شود.

در برخی موارد خانواده یا قاضی دادگاه دخترکان قربانی تجاوز را مجبور به ازدواج با فرد متجاوز می کنند تا شرافت خانواده لکه دار نشود.

این گزارش حاکی از آن است : قوانینی که متجاوزان را در صورت ازدواج با قربانی خود ازمجازات معاف می کنند ، می توانند عامل افزایش ومشوق ازدواج کودکان باشند.

احتمالاً پارلمان کشور مراکش به زودی چنین قوانینی را در کشورشان لغو می کند.

فقر اقتصادی نیز تشدید کننده ازدواج کودکان است. بهای عروس (شیربها) که داماد به خانواده عروس می پردازد می تواند والدین را برای شوهردادن دختران کم سن و سالشان تحریک کند. خانواده های فقیر و پرجمعیت که نانخور فراوان دارند نیز دخترانشان را مجبور به ازدواج در کودکی می کنند.

در کشورهایی مانند افغانستان، دختران را می توان به عنوان دیه ،جریمه و یا حتی کالایی در بازپرداخت بدهی به ازدواج دیگری در آورد. برای مثال در مورد «جمیله» که در ابتدای گزارش ذکرشد،او را به خاطرقتلی که پدرش مرتکب شده بود بعنوان دیه به خانواده مقتول دادند . دخترانی که اینچنین شوهرداده می شوند معمولاً به چشم برده محسوب شده و برای جرمی که دیگری مرتکب شده تنبیه می شوند.

گروه «اکنون برابری» اعتقاد دارد که ازدواج کودکان منجر به خشونت ها و تبعیض های دیگر هم می شود. برای مثال ، دخترکان را ختنه کرده و یا مجبور به بیش خوری کرده تا چاق شده و زودتر آماده ازدواج شوند.

این گزارش همچنین شرح حال دختر یازده ساله ای در کشورموریتانی را می دهد که تغذیه اجباری (بیش خوری) جهت آماده شدن برای ازدواج باعث مرگ او شد.

در این گزارش توصیه هایی نیز به دولت ها می شود از جمله :

-تعیین ۱۸ سالگی بعنوان حداقل سن ازدواج قانونی.

-بازبینی در قوانینی که ازدواج فرد متجاوز و قربانی تجاوز را مجاز می داند.

-ممنوع کردن سایرخشونت های ناشی از ازدواج کودکان مانند ختنه یا تغذیه اجباری.

-اجباری کردن ثبت تاریخ تولد و تاریخ ازدواج . این اجبار با مشخص کردن سن کودکان با ازدواج های زیر سن قانونی مبارزه می کند.

-فراهم آوردن شرایط طولانی تر بودن تحصیل اجباری

-بررسی فراگیر وعمیق قوانین جامعه از جمله آیین و رسومات سنتی و مذهبی ، جهت شناسایی و بازنگری در آن دسته مقررارتی که ازدواج کودکان را همیشگی می کنند.

منبع

پارلمان پاکستان با ازدواج کودکان مخالفت کرد

اسفند ۱۲, ۱۳۹۰ | ازدواج کودکان

آداب برده‌داری داعش در هفت پرسش و پاسخ و ازدواج با دختران نابالغ باکره

اسفند ۱۱, ۱۳۹۰ | ازدواج کودکان

شورای فتوای داعش در یک توضیح‌المسائل، به اموری چون مجاز بودن هم‌آغوشی یا حد و مرز خشونت فیزیکی با دخترکان نابالغی پرداخته که به بردگی گرفته شده‌اند. پایگاه خبری “دیلی بیست” این شیوه‌نامه را منتشر کرده است.

گروه تروریستی «دولت اسلامی» پرسش و پاسخ‌هایی را در مورد چگونگی رفتار با اسیران جنگی و بردگان منتشر کرده است؛ شیوه‌نامه‌ای که می‌توان آن را بی‌رحمانه، موهن و انزجارآور خواند. این شیو‌ه‌نامه از جمله ارتباط جنسی با کنیزکان نابالغ را مجاز می‌شمرد.

پایگاه خبری «دیلی بیست» با دسترسی به آداب برده‌داری «داعش»، شیوه‌نامه این گروه را منتشر کرده است. این توضیح‌المسائل، به اموری چون مجاز بودن هم‌آغوشی یا حد و مرز خشونت فیزیکی با کنیزکان نابالغی پرداخته که به بردگی گرفته شده‌اند.
به بردگی گرفتن زنان و دختران فرقه ایزدی، یکی از ارکان استراتژی بیر‌حمانه «دولت اسلامی» در مناطق تحت تصرف این گروه است. نیروهای «داعش» ایزدی‌ها را کافر می‌دانند.
شورای فتوای داعش که قرار است پاسخگوی سئوالات حقوقی و شرعی اعضای «دولت اسلامی» باشد، در این دستورالعمل، تنها قواعد مربوط به نوع رفتار با اسیران و بردگان داعش را اعلام کرده است. «دیلی بیست» که این توضیح‌المسائل را در اختیار دارد، آن را به شرح زیر ارائه کرده است:
آیا با هر زن بی‌ایمانی می‌توان به عنوان کنیز رفتار کرد؟
– علما توافق دارند که همه زنان بی‌دین را می‌توان به بردگی گرفت اما زنان یهودی‌ و مسیحی‌هم در زمره آن‌ها هستند. در مورد بردگی زنان از دین برگشته، اختلاف نظر وجود دارد و اکثریت آن را ممنوع کرده‌اند.
آیا سکس با یک کنیز مجاز است؟
– بله. خداوند می‌فرماید مومنانی رستگار می‌شوند که پاکدامنند و به زوجه خود وفادار می‌مانند مگر با کنیزان خود بروند که در این صورت حرجی بر آن‌ها نیست. «سوره ۲۳ آیات پنج و شش»
آیا می‌توان مستقیما پس از اسیر کردن فردی با او رابطه جنسی برقرار کرد؟
– اگر کنیز شما هنوز باکره باشد، سکس مجاز است اما اگر دوشیزه نباشد باید عده نگاه دارد و معلوم شود که باردار نیست.
آیا یک مادر را می‌توان درخرید و فروش از بچه‌هایش جدا کرد؟
– خیر. بچه‌ها را تا قبل از بلوغ نباید از مادرشان گرفت. تنها وقتی می‌توان آن‌ها را از هم جدا کرد که بزرگ شده باشند.
آیا می‌توان با کنیزی که هنوز بالغ نشده، هم‌خوابگی کرد؟
– بله؛ به این شرط که کنیز آماده این موضوع باشد. در عین حال می‌توان از او بدون رابطه کامل جنسی هم لذت برد.
آیا می‌توان دو خواهر را به کنیزی گرفت؟
– بله. البته نمی‌توان با هر دوی آن‌ها خوابید.
آیا کتک زدن کنیزان جایز است؟
– برده‌ها را به دلایل انضباطی و تربیتی می‌توان کتک زد اما شکنجه و آزار آن‌ها به این منظورجایز نیست. این هم مجاز نیست که برای تنبیه به صورت آن‌ها ضربه زده شود

ازدواج‌های زودهنگام راهی به سوی طلاق

اسفند ۱۱, ۱۳۹۰ | ازدواج کودکان

ازدواج‌های زودهنگام راهی به سوی طلاق
یک جامعه شناس با بیان اینکه آمار دقیقی از ازدواج‌های زودرس وجود ندارد، گفت: تعداد ازدواج‌های زودهنگام در جامعه افزایش یافته است.
مرتضی پدریان در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه اصفهان، با اشاره به افراط و تفریط جامعه در خصوص ازدواج اظهار کرد: جامعه در خصوص مسئله ازدواج به دو دسته تقسیم می‌شود‌، گروهی که به ازدواج‌ در سنین بالاتر از ۲۸ سال گرایش دارند و دسته دیگر ترجیح می‌دهند فرزندان دختر خود در سنین بین ۱۳ تا ۱۴ سال ازدواج کنند.

وی با بیان اینکه سه عامل در ازدواج‌های زودرس دخیل است، گفت: یکی از این عوامل ترس خانواده‌ها از افزایش سن دختران است،‌ در تفکر رایج در این خانواده سن مناسب ازدواج ۲۲ تا ۲۵ سال است و گمان می‌کنند با افزایش سن دختر فراهم شدن فرصت ازدواج برای فرزندانشان دشوار می‌شود به همین دلیل به ازدواج دخترانشان در سن پایین مبادرت می ورزند.
این جامعه شناس ادامه داد: دومین عامل قابل بررسی در ازدواج‌های زودرس روحیه مرد سالاری در برخی از مردان است که موجب می‌شود این افراد به ازدواج با دختران در سن پایین تاکید کنند زیرا می‌خواهند پرورش شخصیت همسرشان در اختیار خودشان باشد.
پدریان با بیان اینکه بلوغ زود رس سومین عامل ازدواج زودرس است،‌ ادامه داد: گسترش ارتباط رسانه‌ای و در دسترس بودن این ارتباط برای تمام اقشار موجب بلوغ زودرس و نیاز به ازدواج دختران در سن ۱۳-۱۴ سالگی می‌شود.
وی با اشاره به موانع قانونی برای ازدواج‌های زودرس افزود: اگرچه منع قانونی برای ازدواج زودرس وجود دارد اما همانطور که قوانین منع مصرف مواد مخدر نتوانسته مانع مصرف مواد مخدر در جامعه شود،‌ قانون موجود هم نمی‌تواند مانع انجام این ازدواج‌ها شود.
ازدواج‌های زود هنگام در حال افزایش است
این جامعه شناس با بیان اینکه آمار دقیقی از ازدواج‌های زودرس وجود ندارد، گفت: این ازدواج‌ها به صورت قانونی ثبت نمی‌شوند و آمارهای موجود در این زمینه غیرواقعی است اما موضوع مهم افزایش تعداد ازدواج‌های زود هنگام در جامعه است.
پدریان با اشاره به اینکه متاسفانه در کشور ما فرهنگ شهرنشینی حتی در کلان شهرهای وجود ندارد و عمدتاً شهرها از لحاظ فرهنگی در حد روستاها هستند، گفت: حتی در تهران هم شاهد پدیده ازدواج‌های زود هنگام هستیم.
وی علت غالب ازدواج‌های زود هنگام را مشکلات فرهنگی عنوان کرد و گفت: مشکلات اقتصادی در رده دوم بروز چنین ازدواج هایی قرار دارد.
این جامعه شناس یکی از عوامل افزایش طلاق در جامعه را ازدواج‌های زودرس عنوان کرد و افزود: در ازدواج‌های زودرس افراد بر اساس احساسات ازدواج می‌کنند و عقلانیت در این نوع ازدواج‌ها نقشی ندارد در نتیجه با افزایش سن زوجین احتمال طلاق افزایش می‌یابد.
کامل شدن شخصیت در ازدواج نقش اساسی ایفا می‌کند
هم‌چنین علی راکی، روانشناس با اشاره به اینکه مهم‌ترین مولفه برای ازدواج، رشد شخصیت افراد است، گفت: به طور کلی شخصیت هر فرد تا ۱۸ سالگی شکل می‌گیرد و تا سن ۲۰ سالگی معیارها و علائم شخصیتی افراد کامل می‌شود، رشد شخصیت حداقل تا ۲۲ سالگی در دختران تثبیت می‌شود اما در ازدواج‌های زود هنگام شخصیت افراد شکل نگرفته است.
وی با اشاره به اینکه عدم رشد شخصیت در ازدواج‌های زود هنگام مشکلات فراوانی را به دنبال خواهد داشت، افزود: معمولاً این افراد با گذشت چند سال از زندگی مشترک علاقه خود به همسرشان را از دست می‌دهند و حتی اصرارهای خود برای این ازدواج را به یاد نمی‌آورند.
این روانشناس ادامه داد: ازدواج‌های زود هنگام برای فرد از لحاظ روحی و روانی مشکلات بسیاری در پی دارد و فشار زیادی به فرد وارد می‌شود و شخص دچار اختلال شخصیت و افسردگی می شود.
تحصیل در کنار ازدواج مشکل آفرین است
راکی با بیان اینکه در صورت کامل نشدن شخصیت، فرد از خواسته‌های خود در زندگی آگاهی ندارد بعد از بلوغ شخصیتی متوجه ازدواج اشتباه خود می‌شود، تصریح کرد: پشیمانی از ازدواج موجب می‌شود فرد بر اثر فشارهای روانی احساسات خود را سرکوب کند و دچار افسردگی شود و یا فرد را به سمت سرکشی، خیانت، طلاق و کاستی در تربیت فرزندان سوق دهد.
وی با تاکید بر لزوم کامل شدن شخصیت افراد و داشتن حداقل ۲۰ سال سن به ویژه برای زنان در امر ازدواج خاطرنشان کرد: سن مناسب برای ازدواج زمانی است که شخصیت افراد شکل گرفته باشد و فرد از ارزش‌ها، استعدادها، توانایی‌ها و علاقه‌مندیهای خود شناخت داشته باشد و علاوه بر این موارد رشد اجتماعی و تحصیلی فرد نیز کامل شده باشد و هم‌چنین شرایط فرهنگی و اجتماعی خود را هم مد نظر قرار دهد.
این روان شناس به تحصیل در کنار ازدواج اشاره کرد و ادامه داد: تحصیل بلند مدت بعد از ازدواج موجب تغییر در نوع نگرش، نیازها، ارزش‌ها و ویژگی‌های اخلاقی افراد می‌شود و مشکلاتی در زندگی زناشویی ایجاد می‌کند.
راکی مشکلات فرهنگی را یکی از دلایل ازدواج‌های زودهنگام حتی در شهرهای بزرگ دانست و گفت: متاسفانه خانواده‌ها با این تفکر که باید دختران خود را با اولین خواستگار راهی خانه بخت کنند تنها مولفه‌هایی مانند عدم اعتیاد، شاغل بودن، داشتن یک خانواده خوب و … خواستگار را در نظر می‌گیرند و به شرایط دختر خود توجهی نمی‌کنند.
این روانشناس مشکلات مالی برخی از خانواده‌ها را از دیگر دلایل ازدواج زودهنگام دانست و تصریح کرد: برخی از خانواده‌ها به ویژه خانواده‌هایی که دارای چند فرزند دختر هستند برای کاستن از مخارج مالی، دختران خود را زود شوهر می‌دهند تا راه برای ازدواج دیگر دختران خانواده نیز باز شود.
راکی دلیل دیگر ازدواج‌های زود هنگام را ارتباط بین دختر و پسر در سنین پایین دانست و افزود: دختر و پسرها با روابط دوستانه و به وجود آمدن عشق‌های کاذب تصمیم به ازدواج می‌گیرند و خانواده‌ها نیز از ترس آبرو به این ازدواج‌ها رضایت می‌دهند.
ازدواج عجولانه و زود هنگام دلایل اصلی طلاق است
وی با بیان اینکه مراجعات بسیاری در خصوص ازدواج زود هنگام وجود دارد، گفت: شاید به جرات می‌توان گفت یکی از دلایل طلاق، ازدواج زود هنگام و عجولانه است.
این روانشناس تحصیل و ازدواج را دو تصمیم مهم در زندگی هر فرد دانست و ادامه داد: حساسیت در انتخاب همسر و داشتن دوران نامزدی یا آشنایی قبل از ازدواج لازم است. در دوران نامزدی افراد باید به کمک مشاوره‌های قبل از ازدواج شناخت کافی از یکدیگر به دست آورند و اگر به مشکلی در این دوران برخورد کردند و دریافتند که گزینه‌های مناسبی برای یکدیگر نیستند از ادامه رابطه اجتناب کنند.
منبع

ازدواج کودکان در ایران همچنان یک معضل اجتماعی است

اسفند ۱۱, ۱۳۹۰ | ازدواج کودکان

ازدواج کودکان در ایران همچنان یک معضل اجتماعی است
پانته آ بهرام
نگاهی به آمار های رسمی
فرشید یزدانی، دبیر شورای عالی برنامه ریزی راهبردی سازمان تامین اجتماعی ایران گفته که ازدواج دختربچه ها طی ده سال گذشته افزایش یافته است. سایت رسمی سازمان ثبت احوال کشور ازدواج زوجین کمتر از ۱۵ سال را در ۶ ماه اول سال جاری نزدیک به ۲۰ هزار نفر و برای گروه سنی بین ۱۵ تا ۱۹ سال حدود ۱۰۶ هزار نفر اعلام کرده است. این سازمان در سال ۹۳ آمار ازدواج های زیر ۱۵ سال را نزدیک به ۴۰ هزار و پانصد نفر و ازدواج سنین ۱۵ تا ۱۹ سال را حدود ۲۰۰ هزار نفر اعلام کرده بود. این آمار نسبت به سال ۹۲ تغییر محسوسی نکرده است. در عین حال کل این آمارها ازدواج های ثبت شده را نشان می دهد و آماری در مورد ازدواج های ثبت نشده وجود ندارد. یکی از علل عدم ثبت ازدواج نداشتن شناسنامه است.

طراوت مظفریان، مدیر طرح مادرانه جمعیت امام علی به سایت الفبا می گوید: «آنها ازدواجشان را ثبت نمی کنند، چون نه خود شناسنامه دارند و نه ازدواج پدر و مادرانشان ثبت شده است. کودکان بی شناسنامه، بی کتاب، بی غذا. آنها درخانه های کوچک زندگی می کنند و بچه ها همه چیز را می بینند. والدینشان اکثرا معتادند و بدون مقدمه رابطه جنسی برقرار می کنند. بچه ها از نزدیک همه چیز را می بینند، ابتدا می ترسند، اما کم کم می فهمند که این یک اتفاق دیگری است. به همین دلیل زود به بلوغ جنسی می رسند. در میان خانواده های این کودکان فرهنگ تجاوز وجود دارد. این اتفاق ممکن است از ۵ سالگی بیافتد. این موارد فقط مربوط به کودکان محله شوش و دروازه غار نیست، اطراف شهر ری خیلی از دختران در سن ۱۲ سالگی ازدواج می کنند.»
این شرایط تنها برای دختران وجود ندارد، پسران نیز در معرض این فرهنگ قرار دارند. محیا واحدی، مدیر خانه علم دروازه غار می گوید: «مثلا پیمان پسر ۱۳ ساله ای است و خانوداه اش به او می گویند تو دیگر خیلی داری بیکار می گردی و وقت زن گرفتن ات است. آنها به این بچه می گویند، برو ازدواج کن.»
قوانین ایران و سن ازدواج
ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی ایران می گوید: عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت یا تشخیص دادگاه صالح. در این قانون با چند مقوله روبرو هستیم از جمله سن، رعایت مصلحت، تشخیص دادگاه و موضوع ولی. رایحه مظفریان، فعال حقوق زنان و جامعه شناس در مورد منشا سن شرعی که در قوانین ایران است، به یورونیوز می گوید: «در قرآن سه نوع بلوغ داریم که یکی از این بلوغ ها موضوع سن است که برای دختر ۹ سال قمری و برای پسر ۱۵ سال قمری است. بطور کلی سن ازدواج از این موضوع آمده است.» این درحالی است که پیمان نامه حقوق کودک که ایران نیز آنرا امضا کرده است، تمامی افراد زیر ۱۸ سال کودک محسوب می شوند و بر پایه این پیمان نامه ازدواج کودکان زیر ۱۸ سال ممنوع است.
بطور متوسط هر سال در ایران ۴۰ هزار نفر زیر سن ۱۸ سال ازدواج می کنند. رایحه مظفریان به یورونیوز می گوید: «این پرسش مهمی است که آیا پرونده همه این ۴۰ هزار نفر طبق قانون در دادگاه از زاویه رسیدن به سن بلوغ بررسی می شود؟ این دخترها و پسر ها باید به پزشک قانونی ارجاع داده شوند تا سه شرط بلوغ را برایشان بسنجد. پزشک قانونی باید هم از نظر فیزیولوژی و هم از زاویه روانشناسی گواهی بدهد که این فرد به رشد کافی رسیده است. خوب طبیعی است که این اتفاق نمی افتد. زن نوجوانی که باردار می شود، هنوز از نظر روانی و رشد فیزیکی به بلوغ نرسیده است. فرزندش دچار کمبود وزن و مستعد بیماری های مختلف است. رشد استخوان های لگن خاصره زن هنوز تکمیل و نهایی نشده است و جنین فضای کافی برای رشد ندارد.» به گفته مظفریان، احتمال مرگ نوزادان متولد شده از مادران نوجوان بسیار بیش از مادران بالغ و بالای ۲۰ سال است.
نکته بعدی خلا قانونی تعریف ولی و تشخیص مصلحت است. رایحه مظفریان می افزاید: «در قانون مشخص نیست تعریف ولی چیست و اینکه تعریف کلی ولی برای قانون ازدواج صادق است یا نه؟ اگر بچه پدر نداشته باشد، آیا پدر بزرگ می تواند حکم ولی را داشته باشد یا قیم می تواند ولی باشد؟ دوم مصلحت چه تعریفی دارد آیا عرف اجتماعی است، آیا قانون به آن پرداخته است، مصلحت چیست که باید در مورد آن تصمیم گرفته شود؟»
علل ازدواج در خردسالی و نوجوانی
علل ازدواج زود هنگام به دوعامل فقر اقتصادی و فرهنگی بر می گردد. فقر اقتصادی فقر فرهنگی را نیز با خود به همراه می آورد. نباید پایبندی به سنت ها را که در فقر فرهنگی نهفته است ازنظر دورداشت. در محلات فقیر نشین آمار ازدواج خردسالان به مراتب بیشتر است. فرشید یزدانی، مشاور و دبیر شورای عالی برنامه ریزی سازمان تامین اجتماعی معتقد است، ازدواج کودکان ناشی از رویکرد سلطه گرایانه است.
او در نشست “ازدواج زود هنگام کودکان” می گوید: «با تحکم و تشخیص مصلحتی می توان کودکی را به ازدواج واداشت. دلیل این تحکم، فقر اقتصادی و فرهنگی خانواده هاست. ازدواج کودکان استمرار فقر است و مدام فقر را بازتولید می کند.» بسیاری از این کودکان برای رهایی از شرایط نابسامان خانواده مثل اعتیاد و فقر تن به ازدواج های زودرس می دهند و آنرا به عنوان راه گریزی از موقعیت های اسفبار می پندارند. افزون بر آن رایحه مظفریان براین باور است که برخی از خانواده ها به خاطر جلوگیری از آشنایی کودکانشان با مسائل جنسی یا در خطر افتادن آنان در روابط قبل ازازدواج، این خردسالان را زودتر به ازدواج وادار می کنند.
پیامدهای ازدواج های زودهنگام برای دختران و پسران
کودک با ازدواج وارد یک چرخه جدیدی می گردد که آمادگی آنرا ندارد، ازدواج در خردسالی شادی را در آنان ازبین می برد و بسیاری از این کودکان دچار افسردگی می شوند. فرشید یزدانی در ادامه نشست “ازدواج زودهنگام کودکان “می گوید: «از بین رفتن شادی در این کودکان به پیری جسمی، جنسی، روحی و روانی می انجامد. از سوی دیگر جامعه را از افراد توانمد محروم می سازد.»
از دیگر پیامدهای ازدواج زودرس مسئولیت هایی است که ناخواسته کودک باید زیر بار آن برود. رایحه مظفریان کارشناس ارشد جامعه شناسی، به یورونیوز می گوید: «ازدواج کودک یک حلقه است و اورا در چرخه ناخواسته ای می اندازد. مثلا ممکن است همسرش فوت کند و او مجبور شود تمام مسولیت خانواده را بعهده بگیرد، پس یک “کودک سرپرست” شود. یا ممکن است همسرش از او طلاق بگیرد، و او یک کودک مطلقه شود. ممکن است بچه داشته باشد در حالیکه هنوز آمادگی آنرا ندارد و تبدیل به کودک والد بشود، یا اینکه همسرش فوت کند و او کودک بیوه شود. آنچه از این خانوده می ماند، پدر و مادری جوان است که زود ازدواج کرده اند یا در معرض یک ازدواج تحمیلی قرار گرفته اند، حالا مجبورند بچه ها را بزرگ کنند و این چرخه دوباره باز تولید می شود.»
پیامدهای ازدواج زودرس تنها متوجه دختران نیست، به ازدواج پسران زیر ۱۸ سال بسیار بی توجهی می شود. مظفریان معقتد است که پیامدهای آن برای پسران فشارهای اقتصادی، رفتن زیر بار مسئولیت های قانونی که پدر برای پسر تصمیم می گیرد و پسر تا ابد زیر بار این مسئولیت های قانونی می رود، بدون اینکه قبل از سن قانونی ۱۸ سال تصمیم گرفته باشد یا اصلا در مورد آن خبر داشته باشد. حدود ۲۰۰۰ نفر از آمار ازدواج های زیر سن قانونی مربوط به پسران زیر ۱۵ سال است. وی می افزاید: «یکی از این مسئولیت ها موضوع مهریه است. شرط شرعی شدن عقد مهریه است. پدر بر اساس مصلحت با خانواده دختر توافق می کند و مهریه ای را می بندند. پس از اینکه پسر وارد ازدواج شد در قبال پرداخت مهریه این پسر است که مسئول است و نه پدر. من این را یکی از خلاء های قانونی می دانم.»
منبع