آموزش ازدواج درجوانرود ویژه مربیان

آموزش ازدواج درجوانرود ویژه مربیان

اختصاصی کمپین گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران

مجموعه ای به تلاش دکتر عثمان محمودی با عنوان آموزش ازدواج درجوانرود ویژه مربیان در اختیار مخاطبان قرار گرفته است. این مجموعه تلاشیست برای ارائه اطلاعات و افزایش دانسته ها و توصیه به صبوری برای افزایش تجربه و پختگی به آنهایی که هنوز آمادگی چنین تصمیمی را ندارند.
ازدواج یکی از مهم ترین تصمیمات تمام زندگی است. اما این تصمیم زمانی باید گرفته شود که اطلاعات و دانسته ها در برابر بزرگی این تصمیم اندک و ناتمام نباشد.
می توانید برای دریافت دفترچه اینجا را کلیک کنید.

رفع ایراد ازدواج فرزندخوانده با سرپرست

رفع ایراد ازدواج فرزندخوانده با سرپرست

زهرا سلیمانی

در ضیافت افطار سازمان بهزیستی کشور در شیرخوارگاه آمنه که با حضور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معاون زنان و خانواده رئیس‌جمهور، دستیار ویژه رئیس‌جمهور در امور شهروندی و همچنین رئیس سازمان بهزیستی کشور برگزار شد مباحث مختلفی درباره کودکان تحت پوشش بهزیستی مطرح شد. در حالی که علی ربیعی اعلام کرد که واگذاری کودکان بهزیستی به خانواده‌ها سه‌درصد افزایش یافته است، شهیندخت مولاوردی از ارائه راهکاری برای رفع ایراد وارد بر «ازدواج فرزندخوانده با سرپرست» خبر داد. انوشیروان محسنی بندپی، رئیس بهزیستی نیز بر حق زنان مجرد برای به سرپرستی گرفتن فرزندان بهزیستی تاکید کرد و گفت که تنها ۲۰‌درصد کودکان شرایط واگذاری به خانواده را دارند.

فرزندخواندگی به معنی اعطای سرپرستی کودکان تحت سرپرستی سازمان بهزیستی به خانواده‌های متقاضی واجد شرایط قانونی جاری حمایت از کودکان است. اولین قانون حمایت از کودکان بی سرپرست در سال ۱۳۵۳ تصویب شد که به دلیل ایراداتی که داشت در سال ۸۷ اصلاح شد، اما تصویب نشد تا اینکه قانون جدید فرزندخواندگی، پس از چندین سال کار کارشناسی و کش‌و‌قوس‌های فراوان و تغییرات مرداد سال ۹۲ به تصویب رسید. در تغییرات این قانون آمده علاوه بر خانواده‌هایی که فرزند ندارند به خانواده‌هایی که فرزند دارند نیز فرزند اهدا شود و زنان بالای ۳۰ سال مجرد می‌توانند صاحب فرزندخوانده شوند. در قانون قبل فقط کودکان زیر ۱۲ سال به فرزندخواندگی می‌رفتند، اما اکنون تا ۱۶ سالگی مجاز شده است. در ابتدای این مراسم وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره تسهیل شرایط واگذاری کودکان بهزیستی به خانواده‌ها گفت: «سال گذشته به دنبال تسهیل شرایط، واگذاری کودکان به خانواده‌ها ۳۰‌درصد افزایش یافت. این در حالی است که اغلب خانواده‌ها داوطلب سرپرستی کودکان نوزاد هستند، اما ما خواستار پذیرش کودک بزرگ‌تر از سوی خانواده‌ها هستیم. علی ربیعی افزود: اگر برخی از خانواده‌ها توان نگهداری از کودک بزرگ‌تر را ندارند ما به آنها خدمات ارائه می‌دهیم.

راهکار«ازدواج فرزندخوانده با سرپرست»

در ادامه معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده درباره ایرادات مطرح شده پیرامون ازدواج فرزند خوانده با سرپرست گفت: لایحه‌ای در دولت برای حذف تبصره ماده ۲۶ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست در دست اقدام است و به مراحل نهایی رسیده است. با حذف تبصره مذکور، این مشکل هم با توجه به انتقادات جدی که به آن مطرح بود، حل می‌شود. شهیندخت مولاوردی درباره ایرادات وارد بر ازدواج فرزندخوانده با سرپرست و سرانجام رفع آن افزود: لایحه‌ای در دولت برای حذف تبصره ماده ۲۶ قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست در دست اقدام است و به مراحل نهایی رسیده است. با حذف تبصره مذکور این مشکل هم با توجه به انتقادات جدی که به آن مطرح بود، حل می‌شود. او ادامه داد: این لایحه در کمیسیون اجتماعی دولت تصویب شده است، اما هنوز در دولت به تصویب نرسیده است. باید به قانون گذشته که در آن اشاره‌ای به ازدواج فرزندخوانده با سرپرست نشده بود برگشت و موضوع مسکوت باشد.

۲۵‌درصد کودکان بهزیستی بی سرپرست‌اند

در ادامه رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه در برابر‌هزار و ۶۰۰ متقاضی فرزند خواندگی، ۹۰۰ شیرخوار در کل کشور وجود دارد، گفت: از این میزان بر اساس آمار ما، ۲۰تا ۲۵‌درصد این کودکان فاقد سرپرست هستند که ما برایشان شناسنامه می‌گیریم و زمینه واگذاری شان را فراهم می‌کنیم و مابقی باید به صورت «امین موقت» به خانواده‌ها سپرده شوند. انوشیروان محسنی بندپی با بیان اینکه شیرخوارگاه آمنه یکی از بهترین شیرخواگاه‌های کشور است، افزود: در حال حاضر ۱۱۸ شیرخوار در این مرکز نگهداری می‌شوند. در کل کشور ۹۰۰ شیرخوار داریم. بسیاری از خانواده‌ها خواستار دریافت سرپرستی کودکان دختر هستند. او تاکید کرد: متقاضیان فرزند خواندگی زیاد هستند و سیاست ما این است که در اسرع وقت آنها را به خانواده‌ها واگذار کنیم. قانون تسهیلاتی در این زمینه قائل شد و حتی برای واگذاری فرزند به زنان مجرد هم اجازه صادر شده است. رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه کودکانی که در این مرکز نگهداری می‌شوند عمدتا بد‌سرپرست هستند و زمینه واگذاری دائم آنها وجود ندارد، گفت: برای این موضوع هم قانونگذار مشخص کرده است که این فرزندان به صورت «امین موقت» به خانواده‌ها سپرده شوند و خانواده نسبت به مراقبت و تربیت آنها اقدام کند. البته در این زمینه متقاضی اندک است و بیشتر علاقه‌مند هستند به صورت دائم کودکانی را به فرزند خواندگی بپذیرند. بر اساس آمار، ۲۰ تا ۲۵‌درصد این کودکان فاقد سرپرست هستند که ما برایشان شناسنامه می‌گیریم و زمینه واگذاری‌شان را فراهم می‌کنیم. محسنی بندپی ادامه داد: مابقی یا بدسرپرست هستند یا به بیماری و اختلالاتی مبتلا هستند که درمان می‌کنیم. در عین حال خانواده‌ها را به طرح امین موقت تشویق می‌کنیم. او درباره به نام زدن بخشی از اموال به فرزندخوانده گفت: ما به لحاظ ظرفیت زوجین علاقه‌مند از منظر روحی، اجتماعی و برخورداری از بنیه اقتصادی باید اطمینان داشته باشیم و بدانیم کودک مراقبت‌های لازم را دریافت می‌کند. رئیس سازمان بهزیستی درباره محرمیت والدین با فرزندخوانده گفت: این مورد به لحاظ شرعی، قانونی و حقوقی حل شده و در شناسنامه‌شان ثبت می‌شود که آن کودک، فرزند این خانواده است.

قوانین فرزندخواندگی نیازمند بازبینی

یک فعال حقوق کودک درباره نقاط ضعف در تدوین قانون فرزند خواندگی می‌گوید: فرزند خواندگی در کشور ما یک سابقه دیرینه دارد، اما ساختار آن با کشور‌های خارجی متفاوت است. در ایران برای سرپرستی کودک سختگیری شده است. این در حالی است که از سال ۹۲ قانون جدید در زمینه سرپرستی زمینه ساز تحولات در این عرصه شد و تا حدودی توانست شرایط و تشریفات فرزندخواندگی را در کشور تسهیل کند. مونیکا نادی می‌افزاید: در این قانون تعداد والدین خواستار فرزند‌خوانده افزایش پیدا کرده و از سوی دیگر تعداد کودکان تحت فرزندخواندگی نیز افزایش یافته است. به گفته او با تغییر قانون درباره کودکان بی‌سرپرست بسیاری از مشکلات آنها برطرف شده است. هر چند با این تفاسیر باز هم قانون فعلی از نواقص معتددی برخوردار است. به گفته این حقوقدان اصلی‌ترین مشکل در قانون فرزندخواندگی قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست است که به‌تازگی تصویب و ابلاغ شده است، این قانون شرایط فرزندپذیری را دشوارتر کرده است و کودکان بدسرپرست را در ید ولی قهری قرار داده است، زیرا در این قانون جدید باید نام والدین اصلی کودک در شناسنامه بیاید و طبیعی است که این برای کودک مشکلاتی را ایجاد می‌کند. بر اساس این قانون اگر والدین این کودکان پیدا شوند ، دادگاه به سهولت می‌تواند حکم فرزند خواندگی را لغو کند. این فعال حقوق کودک می‌افزاید: این امر تمایل خانواده‌ها را به تحت سرپرستی قرار دادن این کودکان کاهش می‌دهد. این در حالی است که کودکان بد سرپرست بخش قابل توجهی از جمعیت این کودکان را تشکیل می‌دهند. از دیگر ایرادات قانون جدید این است که بر اساس ماده تبصره ۲۷ مساله ازدواج کودک و سرپرست ذکر شده است، با اینکه برای این امر لوایح اصلاحی تدوین شده است و هم اکنون نیز به این قانون رسیدگی می‌شود. به گفته او شاید یکی دیگر از نقاط ضعف این قانون نظارت و حمایت از خانواده‌های جایگزین باشد، چون عنصر نظارت بر زندگی کودک در خانواده چندان جدی گرفته نشده است. در واقع بهزیستی به عنوان متولی این امر باید به ساختار خانواده کمک کرده و به این شکل به خانواده‌ها کمک کند.

منبع

 

Early Marriage In South Of Iran

Early Marriage In South Of Iran

Rayehe Mozafarian- Samire Hanaei

Report Of Stop Early Marriage In Iran

We sit together in the hall waiting for our turn. As always in the ultrasound room, I and more clients are women. Only a few men are watching us with impatience. She is sitting next to me pushing the armrest. The pain was easily observable in his face. Her hand vessels turn out with anger every time. She pains. The hot weather rushes as always ahead. The space of hall is shut and discomfort. I look at her number. 58! To reach her turn, the doctor should see 8 persons others. Although I have no experience on this issue but I start the conversation in order to get rid of the dullness of the clockwise.

She has only 23 years old. She got married at age 16. Now she has three children and her eldest son goes to school next year. Early marriage in the rural district of Kahurestan (one of the nearby villages of Bandar Abbas) is not an unusual story. Her husband works in Dubai. He works in the shop of one of the intimate persons and sells sacks and glues and whatever the dhows want to sell. He rarely comes to Iran, just a few months in a year. In any her childbirth, he was not on her side. Last child was 8 months when her father saw her. She also works in the land of her husband’s father. They cultivate the summer crops and tomato.

My turn comes. When I came back she was not and her chair was empty. Perhaps she did not tolerate and take refuge elsewhere. As soon as said Hormozgan women, we unconsciously remember the image of colorful veils and port nice pants and costly. We remember the women covering veils with beautiful long and short dresses. Hanna tattoos on their hands and the brown cute faces of them when passing under the palm trees have been observed in films mostly.

Our mental image about Hormozgan women only is limited to their covers and color of skins; the local coverage that can be particularly attributed to Hormozgan women. But really are Hormozgan women hidden their real faces under their veils and colorful covers?

In 2015 in Hormozgan Province, 42 women less than 15 gave birth to a baby. From these, 18 cases were in cities and 24 cases were in villages. Also, 2975 women between the ages of 15 to 19 years living in this area gave birth to their children in this province. As a whole, Hormozgan is the province which the highest rates of child marriage occur in.

The table below lists the marriage of girls at different ages. The figures in this table are remarkable according to statistics of the marriage registration offices and national organization of civil registration. There have been recorded 9 marriages in girls less than 10, 595 marriages in girls between 10 to 14 years was recorded in just one year. While this province is one of areas that have a lot of unregistered marriages or delayed registered marriages.

Table 1: The number of registered marriages due to the ages of women at the time of marriage

jadval

One hypothesis has been always discussed:

Is early marriage one of the reasons of maternal and infant mortality?

Partly the answer to this question is yes because for having a healthy baby, the mother should have a healthy capable efficient body. Early marriage and subsequent early pregnancies cause the mothers’ body have no growth opportunities and the full development and leading to compact and short fetus. So there is no time for the evolution and productivity in order that the children do not have the process of proper development of full maturity.

The fact is that we have heard from the management of Hormozgan women less.

In most regions of Hormozgan Province, the men work in countries neighboring Persian Gulf, because of its proximity and the effective fields for economic activities and even they force to be far away from their families over many years. During this time, young women gained the responsibility of life very soon and are married at early ages due to traditional marriages and have children should manage the families in all aspects and the economical management of families, savings, responsibility for children training and animal husbandry in the absence of the husband without proper training in this field

In fact, women, as the sole administrator in their families, have the dual role.

۲-۶-۶۵٫۱

ازدواج دختر بچه ها در یکی از رایج ترین استان های ایران/ در هرمزگان چه می گذرد؟

ازدواج دختر بچه ها در یکی از رایج ترین استان های ایران/ در هرمزگان چه می گذرد؟

رایحه مظفریان- سمیره حنایی
گزارش گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران
با هم در سالن به انتظار نوبتمان نشسته ایم. مثل همیشه در سالن سونوگرافی، من و بیشتر مراجعین زن هستیم. فقط چند مرد با بی حوصلگی ما زنان را تماشا می کنند. کنارم نشسته است و دسته صندلی را فشار می دهد. رد درد را به راحتی می شد در چهره اش دید. رگ های دستش با خشم هربار بیرون می زنند. درد می کشد. هوای گرم مثل همیشه سراسیمه پیش از موعد سروکله اش پیدا شده است. فضای سالن خفه و ناراحت است. زیرچشمی شماره اش را نگاه می کنم. ۵۸! تا نوبتش برسد باید پزشک ۸ نفر دیگر را ببیند. با اینکه دراین کار اصلا مهارتی ندارم سر صحبت را باز می کنم تا این کندی عقربه های ساعت کمتر اذیتمان کند.
فقط ۲۳ سال دارد. ۱۶ ساله ازدواج کرده است. حالا سه بچه دارد که پسر بزرگش سال دیگر به مدرسه می رود. ازدواج زودهنگام در کهورستان (یکی از روستاهای اطراف بندرعباس) ماجرای عجیبی نیست. همسرش در دبی کار می کند. در مغازه یکی از خودمونی ها. گونی و چسپ وهرچیزی که لنج ها برای بار بخواهند می فروشد. خیلی کم به ایران می آید. سالی فقط چند ماه. در هیچ یک از زایمانهایش همسرش را در کنارش نداشته است. اخرین بچه اش وقتی ۸ ماهه بود پدرش را دید.
خودش هم کار می کند. روی زمین پدری همسرش. شریکی کار می کنند. صیفی جات می کارند و گوجه فرنگی.
نوبتم می شود. وقتی برمی گردم صندلی اش خالیست. شاید درد امانش را بریده و به جای دیگر پناه برده است. به محض اینکه می گویند زن هرمزگانی ناخودآگاه  تصویری از چادرهای رنگارنگ وشلوارهای زیبای بندری و طلاهای فاخر در ذهنمان ایجاد می شود. به یاد زنان برقع پوشی می افتیم که لباس های کوتاه و بلند زیبایی به تن دارند . نقش حنای دستشان و چهره گندمگون بانمکشان وقتی از زیر درختان نخل می گذرند در بیشتر فیلم ها دیده می شود.
تصویر ذهنی ما از زنان هرمزگان تنها به پوشش و رنگ پوستشان محدود می شود. پوشش محلی که تا حدودی می توان خاص زنان هرمزگانی دانست. اما آیا به راستی زن هرمزگانی چهره واقعی اش را در زیر برقع و چادرهای رنگینش پنهان کرده است؟
در سال ۱۳۹۴ در استان هرمزگان ۴۲ زن کمتر از ۱۵ سال مادر شدند. از این شمار ۱۸ مورد در شهرها و ۲۴ مورد در روستاها فرزندان خود را به دنیا آورده اند. همچنین ۲۹۷۵ زن ۱۵ تا ۱۹ سال ساکن این منطقه هم فرزندان خود را در این استان به دنیا آورده اند. به طور کلی این استان هر ساله در لیست استان هایی جای دارد که بیشترین آمار ازدواج کودکان در آن مناطق رخ می دهد.
در جدول زیر تعداد ازدواج های دختران در سنین مختلف ذکر شده است. ارقام موجود در این جدول که بر اساس آمارهای محضرها و اداره کل ثبت احوال به دست آمده است قابل توجه است. ۹ مورد ازدواج دختران کمتر از ۱۰ سال، ۵۹۵ مورد ازدواج دختران ۱۰ تا ۱۴ سال تنها در یک سال به ثبت رسیده است. در حالی که استان هرمزگان از مناطقی است که ازدواج های ثبت نشده یا با تاخیر به ثبت رسیده به وفور دیده می شود.
Microsoft Word - شناسنامه ۹۴٫doc
یک فرضیه همیشه مطرح بوده است:
آیا ازدواج های زودهنگام می توانند یکی از علل مرگ و میر مادران و نوزادان باشند؟
تا حدودی پاسخ به این پرسش مثبت است. چرا که برای داشتن نوزادی سالم باید بدنی سالم، توانمند و بهینه داشت. ازدواج های زودهنگام و در پی آن بارداری های زودهنگام فرصت رشد و نمو کامل بدن مادران و همچنین بعدها جنین را فشرده و کوتاه می کنند بنابراین زمان کافی برای تکامل و بهره وری باقی نمی ماند تا کودکان بتوانند در پروسه رشد مناسب بلوغ کاملی را طی کنند.
واقعیت این است که ما از مدیریت زنان هرمزگانی کمتر شنیده ایم.
در بیشتر مناطق استان هرمزگان، مردان، بدلیل نزدیکی استان و وجود زمینه لازم برای فعالیت اقتصادی به کار در کشورهای مجاور خلیج فارس روی می آورند و بعضا حتی بیش از چندین سال را به اجبار دور از خانواده شان به سر می بردند. در این مدت زنان جوانی که خیلی زود مسئولیت دار زندگی مشترک شده اند و بخاطر ازدواج های سنتی در سنین کم ازدواج کرده و بچه دار شده اند، مدیریت خانواده را در تمام ابعاد ان برعهده دارند. مدیریت اقتصادی خانواده، پس انداز، مسئولیت تربیت فرزندان، دامداری در نبود شوهر بدون آنکه آموزش مناسبی در این زمینه دیده باشند.
درواقع زنان به عنوان تنها سرپرست حاضر در خانواده نقشی دوگانه را اجرا می کنند.

پژوهش های صورت گرفته نسبت به آسیب های اجتماعی و روانی با تأکید بر ازدواج های زودهنگام

پژوهش های صورت گرفته نسبت به آسیب های اجتماعی و روانی با تأکید بر ازدواج های زودهنگام

گزارش نخست گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران

کمپین گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران بیشترفعالیت هایی که در زمینه ازدواج کودکان در ایران صورت می گیرد را دنبال می کند و گزارش هایی از آن را اغلب منتشر کرده است. در سال ۱۳۹۴ کتابی با عنوان “آسیب های روانی و اجتماعی ازدواج زودهنگام” توسط انتشارات چشم انداز قطب منتشر شده است. نویسندگان این کتاب بیژن بابایی، حسین عابدی و لاله رحیم خانی تنها در دو بخش کوتاه اما موثر پایانی این کتاب به موضوع ازدواج زودهنگام پرداخته اند که کمپین در نظر دارد در دو گزارش مجزا کلیه مطالب مندرج در انتهای کتاب مذکور را منتشر نماید. مطلبی که پیش روست بخش نخست خواهد بود:

photo_2017-04-12_16-32-20ازدواج زودهنگام به عنوان مولفه ای مهم در بروز آسیب های اجتماعی- روانی

۷۲ درصد از زنانی که اقدام به ترک خانه (فرار از خانه) کرده و در اورژانس های اجتماعی بهزیستی استان تهران در سال ۸۱ و ۸۲ پذیرش شده بودند بین ۱۱ تا ۱۷ سال داشتند و اجبار به ازدواج توسط خانواده ها را یکی از مهم ترین علت های فرارشان عنوان کرده بودند.

به نظر می رسد یک راه برون رفت از این شرایط ناگوار که زمینه بهره کشی از زنان را میسر ساخته، قوانین کشور درباره ازدواج دختران است. بالابردن آگاهی خانواده ها از طریق نهادها و سازمان ها همچنین رسانه های ارتباط جمعی نیز می تواند به کاهش این معضل آسیب زا کمک کند. قانونی کردن مشاوره قبل از ازدواج می تواند به مداخلات روانشناسان بالینی جهت پیشگیری از ازدواج های اجباری کودکان و ارائه آگاهی های لازم به خانواده ها در خصوص پیامدهای آسیب زای ازدواج دختران بینجامد. بی توجهی به این مهم علاوه بر آسیب های طرح شده به اقزایش جمعیت و گسترش فقر و آسیب های فردی و اجتماعی منتهی می شود. حضور هزاران کودک خیابانی که عمدتا محصول نامبارک ازدواج زودهنگام و اجباری دختران ایرانی با افاغنه است، نمونه ای از فقر فرهنگی و اقتصادی حاکم بر خانواده هاست.

وجود رسوم غلط میان مردم رشتخوار از دلایل شیوع ازدواج های زودرس است. در حالی که برخی از دختران هنوز به بلوغ نرسیده، تن به ازدواج می دهند. بسیاری از این نوع ازدواج ها در سالهای بعد منجر به طلاق می شود و تبعات بعدی آن هم برای منطقه و هم کل جامعه بسیار مخرب است. صدور روزانه ۲ تا ۳ گواهی رشد در دادگستری برای دختران ۱۱ تا ۱۴ ساله در رشتخوار نمونه واضحی از آسیب اجتماعی است. او با بیان اینکه معیشت مردم مناطق محروم از جمله محرومیت مادی و فرهنگی از جمله مهم ترین دلایل بروز کننده این پدیده است.

رواج اعتیاد در شهرستان هایی که در مسیر ترانزیت مواد مخدر است از جمله دلایل اصلی افزایش طلاق می باشد. بافت روستایی رو به شهری درصد بالایی از این گواهی ها را شامل می شود. برای روستاییان، بویژه در مناطق محروم در حالیست که دادگستری توان این را ندارد که بررسی کند و ببیند سرانجام این دختران چه خواهد شد ویا با چه شرایطی و به عقد چه کسانی در می آیند. در شرایط فعلی هم سالانه ۱۰۵ حکم طلاق در دادگستری این شهرستان (رشتخوار) صادر می شود، در حالی که کسی نمی پرسد چه بر سر این خانواده های از هم پاشیده آمده است.

ریئس دادگستری شهرستان چناران ضمن هشدار به مسئولان در این خصوص می گوید:

“این روزها ازدواج زودرس و زودهنگام دختران شایع شده که این امر ضایعات خاص خود را دارد، عموم این ازدواج ها در دختران ۱۱ تا ۱۳ ساله اتفاق می افتد که به عقد پسران بالای ۲۰ سال در می آیند و به دلیل شکل گیری زندگی با اطلاعات کم و شیوه ای غلط به طلاق می انجامد. شیوع مصرف مواد مخدر و اعتیاد به ویژه در مناطق روستایی و حاشیه شهرها و افزایش پدرانی که به دلیل اعتیاد توان تأمین هزینه های خانواده را ندارند باعث بروز چنین پدیده ای شده است…”.

افرادی که در سنین پایین ازدواج می کنند پس از مدتی که در جمع همسالان خود قرار می گیرند دچار ناامیدی می شوند و احساس می کنند با ازدواج، موقعیت های زندگی مجردی را از دست داده اند. جامعه شناسان معتقدند که ازدواج تحت شرایط خاص خانوادگی، موقعیت فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی رخ می دهد و نمیتوان سن خاصی را به آن پیشنهاد داد ولی اصل مهی که در ازدواج باید مد نظر قرار گیرد این است که افراد باید از نظر عاطفی، عقلی و جسمی شرایط ازدواج را داشته باشند. شاخص های تعیین سن ازدواج متعددند ولی مهمترین آنها شامل اعتقادات مذهبی، طبقه، گروه اجتماعی و ویژگی های زیستی افراد است ولی فقر از عوامل اصلی ازدواج در سن پایین است. در بسیاری از مواقع به دلیل وجود فقر در خانواده، والدین مراقبت از دختران در خانه را هزینه و بار اضافی بر هزینه های خانوار محسوب می کنند. علاوه بر فقر، نبود فرهنگ و اطلاع صحیح از شیوه زندگی، گاهی والدین را به سوی تصمیم گیری های نادرست سوق می دهد تا جایی که برخی از خانواده ها به دلیل این که شاید نتوانند از دختر خود به خوبی مراقبت کنند به ازدواج زودهنگام او تن می دهند تا دخترانشان از آسیب های اجتماعی که در کمین دختران نوجوان و جوان است در امان بمانند.

ازدواج زودهنگام با دختر نابالغی که آمادگی جسمی کافی ندارد پیامدهای فیزیکی و بدنی زیادی از نظر سلامتی دارد. براساس مطالعات انجام شده ازدواج زودهنگام و بارداری زودرس در بین دختران ۱۰ تا ۱۴ سال، ۵ برابر بیش از زنان در سن ۲۰ تا ۲۴ سال تلفات جانی برای مادر و جنین به همراه دارد. بارداری در سنین پایین منچر به افزایش برخی از عوارض پزشکی به خصوص فشار خون بالا در بارداری و کم خونی مادر می شود. زنان این گروه سنی خود در حال رشد و تکامل هستند. بنابراین نیاز آن ها به کالری در مقایسه با زنان مسن تر بیشتر است. ازدواج در سنین کم منجر به زایمان زودرس، تولد نوزاد با محدودیت رشد و افزایش مرگ و میر نوزادان می شود. حاملگی های ناخواسته و سقط جنین ۴۲ درصد بیشتر از ازدواج های به هنگام است.


 

ازدواج کودک در اسناد و رویه نهادهای بین‌المللی

ازدواج کودک در اسناد و رویه نهادهای بین‌المللی

مهدیار صبوری
امروز ازدواج کودک به عنوان یکی از مصادیق نقض حقوق بشر دختران و از جمله موضوعاتی است که در حوزه فعالیت و اقدام برخی نهادهای بین‌المللی حقوق بشری قرار دارد. از جمله صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، نهاد زنان ملل متحد، کمیته حقوق کودک، کمیساریای عالی حقوق بشر ملل متحد و صندوق جمعیت ملل متحد در رابطه با این موضوع اهتمام دارند. در این یادداشت مروری اجمالی و تحلیلی بر رویکرد نهادهای مذکور خواهیم داشت.
الف) صندوق جمعیت ملل متحد
صندوق جمعیت ملل متحد تصریح دارد که علی‌رغم، ممنوعیت ازدواج کودک در قوانین و مقررات، اما همچنان در عمل شاهد رویه گسترده‌ای از آن هستیم و از جمله دلایل آن، به فقر و نابرابری جنسیتی اشاره شده است. بنابر آمار موجود در کشورهای در حال توسعه، از هر ۳ دختر زیر ۱۸ سال، یک دختر، و از هر ۹ دختر زیر ۱۵ سال، یک نفر ازدواج می‌کنند. ازدواج کودک به منزله تهدیدی برای سلامت و حیات دختران شمرده شده است که چشم‌انداز آینده ایشان را محدود می‌کند. همچنین بارداری دختران نوجوان، به‌عنوان تهدیدی برای سلامت دختران حین زایمان یا بارداری و حتی موجب مرگ ایشان تلقی می‌شود.
با توجه به ملاحظات فوق، صندوق جمعیت ملل متحد، ممنوعیت ازدواج کودکان در قوانین را تصریح و بر توانمندسازی و ارائه اطلاعات، خدمات و مهارت‌های لازم به نوجوانان تأکید می‌کند، تا دختران این دوران گذار از کودکی به بزرگسالی را طی کنند. علاوه بر این، صندوق جمعیت کودکان ملل متحد ارائه برنامه‌های تنظیم خانواده و سلامت بارداری را به دختران ازدواج‌کرده، لازم می‌داند (۱).
از جمله اقدامات صندوق جمعیت ملل متحد به «برنامه اقدام برای دختران نوجوان» (۲) و «برنامه جهانی تسریع اقدام برای پایان دادن به ازدواج کودکان» (۳) مشترک با یونیسف می‌توان اشاره داشت. از دیگر اقدامات نیز همکاری با کشورها در زمینه مقابله با ازدواج کودک است، از جمله برنامه همکاری ۵ ساله (۲۰۲۱-۲۰۱۷) با دولت افغانستان که برای مبارزه با ازدواج زودهنگام و ازدواج کودکان در این کشور آغاز شده است.‌
علاوه بر این، اخیراً گزارشی از سوی صندوق جمعیت ملل متحد در زمینه ازدواج کودکان منتشر شده که در آن آمارهای قابل تأملی دیده می‌شود. چنان‌چه روزانه ۴۷ هزار و ۷۰۰ دختر که بسیاری از آنان ۱۰ ساله هستند، در معرض ازدواج اجباری و زودرس اعلام شده‌اند. همچنین سن ۱۰ سال برای دختران نیز از آن جهت واجد اهمیت عنوان شده که دختران ۱۰ ساله، در آستانه بلوغ و در برخی کشورها در معرض ازدواج قرار دارند. تعداد این گروه سنی از دختران حدود ۶۰ میلیون در جهان تخمین زده شده و حمایت از ایشان طی ۱۵ سال آینده، معادل ۲۱ میلیارد دلار اعلام شده است.
۱۲۵۳۸۰۶۷
بنابراین، چنان‌چه واضح است مقابله با ازدواج کودکان یکی از محورهای مهم فعالیت و اقدام صندوق جمعیت ملل متحد بوده و در این زمینه، همکاری و حمایت مالی و غیرمالی قابل توجهی به دولت‌های در حال توسعه می‌شود تا برای محو آن در قانون و رویه اقدام کنند. البته ارائه اطلاعات و خدمات ناظر بر حقوق و سلامت جنسی و باروری خصوصاً در رابطه با نوجوانان نیز از دیگر محورهای مورد توجه این نهاد است، که به طور ضمنی این نهاد بین‌المللی به آزادی‌های جنسی نوجوانان خارج از چارچوب ازدواج قائل است؛ اگرچه تلاش می‌شود برخی آثار و عواقب آن از جمله بارداری یا انتقال بیماری‌های مسری محدود و کنترل شود و همین مسأله نکته مبهم ازدواج اجباری و زودهنگام است؛ این نهاد از یکسو این ازدواج ها را نفی می‌کند و از سوی دیگر، آزادی‌های جنسی را به رسمیت می‌شناسد.
ب) کمیته جقوق کودک
در سال ۲۰۱۲، کمیته حقوق کودک و کمیته منع تبعیض علیه زنان، به همراه نهادهای بین‌المللی دیگر؛ از جمله گزارشگر ویژه در مورد خشونت علیه کودکان، بیانیه مشترکی در مورد افزایش سن ازدواج برای دختران و پسران بدون هیچ‌گونه تبعیضی صادر کردند (۵).
کمیته حقوق کودک محور ازدواج کودک را مورد توجه قرار داد و ذیل موضوع سلامت نوجوانی و بلوغ به تفصیل به موضوع ازدواج کودک پرداخت. این کمیته از یک طرف، اصلاح قوانین و مقررات داخلی را از دولت‌های عضو مطالبه می‌کند تا مطابق آن، حداقل سن ازدواج دختران و پسران ۱۸ سال تعیین شود و از طرف دیگر، تسهیل ارائه اطلاعات، امکانات و خدمات لازم در مورد رفتارهای جنسی ایمن و راه‌های پیشگیری از بارداری به نواجوانان را مدنظر دارد. ازآن‌جایی‌که علی‌رغم تدابیر پیشگیرانه، همچنان احتمال باردارشدن دختران نوجوان یا خطر ابتلا یا انتقال بیماری‌های جنسی و ایدز برای نوجوانان منتفی نیست، لذا دولت‌ها باید دسترسی به هرگونه خدمات پیشگیری و درمان را تضمین کنند و از جمله به ارائه ابزاری مانند کاندوم و یا خدمات سقط جنین اشاره شده است. البته در شرایطی که دختر و پسر نوجوان، مایل به نگه‌داری کودک ناشی از روابط جنسی آزاد خود باشند، دولت‌ها باید والدین را با ارائه رویکردهای مثبت و حمایتی، در مورد پدر و مادرشدن فرزند نوجوان خود آماده کنند.
نکته قابل تأمل آن‌که کمیته حقوق کودک، میان «ازدواج» و «روابط جنسی آزاد و مبتنی بر روابط دوستی» قائل به تفکیک شده و در همین راستا، از دولت‌های عضو می‌خواهد که حداقل سن برای رضایت در برقراری روابط جنسی را نیز علاوه بر حداقل سن ازدواج تعیین کنند و البته قطعاً حداقل سن ازدواج از حداقل سن روابط جنسی توأم با رضایت بالاتر خواهد بود. درواقع از این منظر، برای دختران و پسران زیر ۱۸ سال، ازدواج به‌طور کلی ممنوع شده و روابط جنسی آزاد و مبتنی بر رضایت، ضمن اهتمام بر کاهش عواقب آن، چون بارداری یا ابتلا به ایدز، جایز و مورد تأیید است.
در اینجا سؤال قابل طرح آن است که دلیل اصرار کمیته حقوق کودک بر ممنوعیت ازدواج افراد زیر ۱۸ سال و در عین حال، تسهیل و تمهید روابط جنسی آزاد و نامشروع نوجوانان چیست؟
ج) کمیساریای عالی حقوق بشر ملل‌متحد
گزارش کمیساریای عالی ملل‌متحد در مورد پیشگیری و مقابله با ازدواج کودکان و ازدواج زودهنگام و ازدواج جباری (۶)، یکی از اسناد قابل توجه در این رابطه است. در این گزارش در مورد ازدواج اجباری و زودهنگام و ازدواج کودکان تصریح شده است که به‌رغم پیشرفت‌هایی که در این زمینه در کشورهای مختلف جهان صورت پذیرفته ‌است، اما هنوز هم چالش‌ها و معضلات بسیاری در این زمینه وجود دارد. همچنین، مفهوم «ازدواج کودک» و «ازدواج زودهنگام» و «ازدواج اجباری» در آن تعریف شده است.
«ازدواج کودک» به ازدواجی اطلاق می‌شود که حداقل یکی از زوجین، کودک محسوب شود و بر طبق کنوانسیون حقوق کودک نیز به کلیه افراد زیر ۱۸ سال، کودک اطلاق می‌شود. البته قوانین کشورهایی که سن کمتر را لحاظ کرده‌اند نیز به رسمیت شناخته شده است (۷). با توجه به تفاوت رویکرد کشورهای مختلف در خصوص تعریف کودک و به رسمیت شناختن رویه کشورها، تعریف ارایه‌شده در خصوص «ازدواج کودک» با ابهامات جدی مواجه است. «ازدواج زودهنگام»، اغلب به ازدواج‌هایی اطلاق می‌شود که زوجین زیر ۱۸ سال سن دارند؛ حتی اگر بر طبق قوانین آن کشورها، سن پایان کودکی، کمتر از ۱۸ سال باشد. همچنین در گزارش کمیساریا تأکید شده است که ازدواج زودهنگام، به مواردی اطلاق می‌شود که افراد به سن ۱۸ سالگی نیز رسیده‌اند، اما به لحاظ جسمانی، روانی، جنسی و یا فقدان اطلاعات کافی، آمادگی ازدواج را ندارند (۸). در این گزارش کمیساریای عالی حقوق بشر ملل متحد نیز در عین تأکید بر ممنوعیت ازدواج کودک، حقوق و آزادی‌های جنسی نوجوانان خارج از چارچوب ازدواج پذیرفته شده است.
ملاحظات نهایی
در رویه نهادهای بین‌المللی، چالش اصلی اهتمام و تأکید بر ممنوعیت ازدواج افراد زیر ۱۸ سال و در عین حال شناسایی روابط جنسی آزاد نوجوانان در ذیل حقوق جنسی و باروری است. در واقع عنصر رضایت در نوجوان و اقدام برای کاهش آثار و عواقب چنین روابطی از طریق ارائه اطلاعات و خدمات لازم پیشگیری از بارداری یا انتقال بیماری کافی تلقی می‌شود تا چنین روابطی را به رسمیت بشناسیم. اصرار بر تفکیک میان سن «ازدواج» و حداقل سن «برقراری روابط جنسی»، در قوانین و مقررات داخلی دقیقاً ناظر بر همین نگاه است. درحالی‌که از منظر موازین اسلامی، حداقل سن برای رضایت در برقراری روابط جنسی منطبق با حداقل سن ازدواج احتساب شده است؛ زیرا نیازها و تمایلات جنسی دختران و پسران هم‌زمان با دوران رشد و بلوغ جسمی و جنسی آن‌ها مطرح است. البته روابط جنسی مسئولانه دختران و پسران و توأم با آگاهی نسبت به عواقب آن و با قبول تعهدات، مورد پذیرش است که در چارچوب عقد ازدواج تعریف می‌شود.
همچنین در رویه نهادهای حقوق بشری، یکی از موضوعات مهم در رابطه با مقابله با ازدواج زودهنگام و اجباری کودکان، توان‌افزایی زنان و دختران از طریق آموزش، دسترسی به منابع و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه از طریق به رسمیت شناختن حقوق بشر دختران و زنان است. حمایت مالی از خانواده‌ها جهت ترغیب دختران به ادامه تحصیل و تلاش برای ارتقای مشارکت دختران و زنان در فرآیند توسعه و ارتقای مهارت‌های آنان از طریق توان‌افزایی نیز از جمله موضوعات مهم است. نکته قابل توجه آن‌که نهادهای حقوق بشری، بر اهتمام دولت‌ها جهت گسترش برنامه‌های مؤثر با هدف تغییر دیدگاه‌های فرهنگی درباره نیاز نوجوانان به پیشگیری از بارداری و بیماری‌های جنسی و فرهنگ و تابوهایی که در مورد تمایلات جنسی نوجوان وجود دارد، تأکید می‌کنند. به این ترتیب ممنوعیت هرگونه روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج، از جمله به دلیل وجود موانع و نگرش‌هایی دینی، نفی می‌شود. بر همین اساس، مشارکت رهبران مذهبی در زمینه کاهش سن ازدواج و مقابله با ازدواج اجباری جلب شده (۹) و راهکار را ایجاد تغییر در نگرش رهبران مذهبی دانسته‌اند.
به این ترتیب، در رویه و اسناد نهادهای بین‌المللی در رابطه با ازدواج کودک، نکته مهم، تعریف کودک است که به افراد زیر ۱۸ سال اطلاق می‌شود و بعد اذعان به وجود نیاز به برقراری روابط جنسی در این بازه سنی خصوصاً در دوران نوجوانی است و راهکار ارائه‌شده نیز به رسمیت شناختن چنین روابطی خارج از چارچوب ازدواج و اهتمام برای کاستن آثار و تبعات آن مانند بارداری و یا ابتلا به بیماری است که در پرتو تعهد دولت‌ها به ارائه اطلاعات و خدمات لازم در ذیل حقوق جنسی و باروری به نوجوانان تحقق خواهد یافت. البته بدیهی است که چنین راهکاری از منظر بسیاری دولت‌ها خصوصاً کشورهای اسلامی مورد پذیرش نیست، و پاسخ به نیاز جنسی افراد فقط در چارچوب ازدواج و البته با رعایت حقوق همه جانبه افراد تمهید شده است.
پی‌نوشت
۱٫    http://www.unfpa.org/child-marriage#sthash.Xtcu6BXX.dpuf
۲٫    Action for Adolescent Girls programme
۳٫    the UNFPA-UNICEF Global Programme to Accelerate Action to End Child Marriage
۴٫    thematic report on servile marriage (A/HRC/21/41); the thematic report on challenges and lessons in combating contemporary forms of slavery (A/HRC/24/43).
۵٫    Human Rights Committee general comment No. 19 (1990) on protection of the family, the right to marriage and equality of the spouses, para. 4. See also general comment No. 28 (2000) on equality of rights between men and women, para. 23.Concluding observations of the Human Rights Council on Uruguay (CCPR/C/URY/CO/5).
۶٫    Preventing and eliminating child, early and forced marriage Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014.
۷٫    Preventing and eliminating child, early and forced marriage Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014, para. 4.
۸٫    Rangita de Silva de Alwis, “Child marriage and the law”, Legislative Reform Initiative Paper Series(UNICEF, New York, January 2008), p. 37.
۹٫    Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014, paras. 29-30.
منبع