ازدواج کودک در اسناد و رویه نهادهای بین‌المللی

ازدواج کودک در اسناد و رویه نهادهای بین‌المللی

مهدیار صبوری
امروز ازدواج کودک به عنوان یکی از مصادیق نقض حقوق بشر دختران و از جمله موضوعاتی است که در حوزه فعالیت و اقدام برخی نهادهای بین‌المللی حقوق بشری قرار دارد. از جمله صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، نهاد زنان ملل متحد، کمیته حقوق کودک، کمیساریای عالی حقوق بشر ملل متحد و صندوق جمعیت ملل متحد در رابطه با این موضوع اهتمام دارند. در این یادداشت مروری اجمالی و تحلیلی بر رویکرد نهادهای مذکور خواهیم داشت.
الف) صندوق جمعیت ملل متحد
صندوق جمعیت ملل متحد تصریح دارد که علی‌رغم، ممنوعیت ازدواج کودک در قوانین و مقررات، اما همچنان در عمل شاهد رویه گسترده‌ای از آن هستیم و از جمله دلایل آن، به فقر و نابرابری جنسیتی اشاره شده است. بنابر آمار موجود در کشورهای در حال توسعه، از هر ۳ دختر زیر ۱۸ سال، یک دختر، و از هر ۹ دختر زیر ۱۵ سال، یک نفر ازدواج می‌کنند. ازدواج کودک به منزله تهدیدی برای سلامت و حیات دختران شمرده شده است که چشم‌انداز آینده ایشان را محدود می‌کند. همچنین بارداری دختران نوجوان، به‌عنوان تهدیدی برای سلامت دختران حین زایمان یا بارداری و حتی موجب مرگ ایشان تلقی می‌شود.
با توجه به ملاحظات فوق، صندوق جمعیت ملل متحد، ممنوعیت ازدواج کودکان در قوانین را تصریح و بر توانمندسازی و ارائه اطلاعات، خدمات و مهارت‌های لازم به نوجوانان تأکید می‌کند، تا دختران این دوران گذار از کودکی به بزرگسالی را طی کنند. علاوه بر این، صندوق جمعیت کودکان ملل متحد ارائه برنامه‌های تنظیم خانواده و سلامت بارداری را به دختران ازدواج‌کرده، لازم می‌داند (۱).
از جمله اقدامات صندوق جمعیت ملل متحد به «برنامه اقدام برای دختران نوجوان» (۲) و «برنامه جهانی تسریع اقدام برای پایان دادن به ازدواج کودکان» (۳) مشترک با یونیسف می‌توان اشاره داشت. از دیگر اقدامات نیز همکاری با کشورها در زمینه مقابله با ازدواج کودک است، از جمله برنامه همکاری ۵ ساله (۲۰۲۱-۲۰۱۷) با دولت افغانستان که برای مبارزه با ازدواج زودهنگام و ازدواج کودکان در این کشور آغاز شده است.‌
علاوه بر این، اخیراً گزارشی از سوی صندوق جمعیت ملل متحد در زمینه ازدواج کودکان منتشر شده که در آن آمارهای قابل تأملی دیده می‌شود. چنان‌چه روزانه ۴۷ هزار و ۷۰۰ دختر که بسیاری از آنان ۱۰ ساله هستند، در معرض ازدواج اجباری و زودرس اعلام شده‌اند. همچنین سن ۱۰ سال برای دختران نیز از آن جهت واجد اهمیت عنوان شده که دختران ۱۰ ساله، در آستانه بلوغ و در برخی کشورها در معرض ازدواج قرار دارند. تعداد این گروه سنی از دختران حدود ۶۰ میلیون در جهان تخمین زده شده و حمایت از ایشان طی ۱۵ سال آینده، معادل ۲۱ میلیارد دلار اعلام شده است.
۱۲۵۳۸۰۶۷
بنابراین، چنان‌چه واضح است مقابله با ازدواج کودکان یکی از محورهای مهم فعالیت و اقدام صندوق جمعیت ملل متحد بوده و در این زمینه، همکاری و حمایت مالی و غیرمالی قابل توجهی به دولت‌های در حال توسعه می‌شود تا برای محو آن در قانون و رویه اقدام کنند. البته ارائه اطلاعات و خدمات ناظر بر حقوق و سلامت جنسی و باروری خصوصاً در رابطه با نوجوانان نیز از دیگر محورهای مورد توجه این نهاد است، که به طور ضمنی این نهاد بین‌المللی به آزادی‌های جنسی نوجوانان خارج از چارچوب ازدواج قائل است؛ اگرچه تلاش می‌شود برخی آثار و عواقب آن از جمله بارداری یا انتقال بیماری‌های مسری محدود و کنترل شود و همین مسأله نکته مبهم ازدواج اجباری و زودهنگام است؛ این نهاد از یکسو این ازدواج ها را نفی می‌کند و از سوی دیگر، آزادی‌های جنسی را به رسمیت می‌شناسد.
ب) کمیته جقوق کودک
در سال ۲۰۱۲، کمیته حقوق کودک و کمیته منع تبعیض علیه زنان، به همراه نهادهای بین‌المللی دیگر؛ از جمله گزارشگر ویژه در مورد خشونت علیه کودکان، بیانیه مشترکی در مورد افزایش سن ازدواج برای دختران و پسران بدون هیچ‌گونه تبعیضی صادر کردند (۵).
کمیته حقوق کودک محور ازدواج کودک را مورد توجه قرار داد و ذیل موضوع سلامت نوجوانی و بلوغ به تفصیل به موضوع ازدواج کودک پرداخت. این کمیته از یک طرف، اصلاح قوانین و مقررات داخلی را از دولت‌های عضو مطالبه می‌کند تا مطابق آن، حداقل سن ازدواج دختران و پسران ۱۸ سال تعیین شود و از طرف دیگر، تسهیل ارائه اطلاعات، امکانات و خدمات لازم در مورد رفتارهای جنسی ایمن و راه‌های پیشگیری از بارداری به نواجوانان را مدنظر دارد. ازآن‌جایی‌که علی‌رغم تدابیر پیشگیرانه، همچنان احتمال باردارشدن دختران نوجوان یا خطر ابتلا یا انتقال بیماری‌های جنسی و ایدز برای نوجوانان منتفی نیست، لذا دولت‌ها باید دسترسی به هرگونه خدمات پیشگیری و درمان را تضمین کنند و از جمله به ارائه ابزاری مانند کاندوم و یا خدمات سقط جنین اشاره شده است. البته در شرایطی که دختر و پسر نوجوان، مایل به نگه‌داری کودک ناشی از روابط جنسی آزاد خود باشند، دولت‌ها باید والدین را با ارائه رویکردهای مثبت و حمایتی، در مورد پدر و مادرشدن فرزند نوجوان خود آماده کنند.
نکته قابل تأمل آن‌که کمیته حقوق کودک، میان «ازدواج» و «روابط جنسی آزاد و مبتنی بر روابط دوستی» قائل به تفکیک شده و در همین راستا، از دولت‌های عضو می‌خواهد که حداقل سن برای رضایت در برقراری روابط جنسی را نیز علاوه بر حداقل سن ازدواج تعیین کنند و البته قطعاً حداقل سن ازدواج از حداقل سن روابط جنسی توأم با رضایت بالاتر خواهد بود. درواقع از این منظر، برای دختران و پسران زیر ۱۸ سال، ازدواج به‌طور کلی ممنوع شده و روابط جنسی آزاد و مبتنی بر رضایت، ضمن اهتمام بر کاهش عواقب آن، چون بارداری یا ابتلا به ایدز، جایز و مورد تأیید است.
در اینجا سؤال قابل طرح آن است که دلیل اصرار کمیته حقوق کودک بر ممنوعیت ازدواج افراد زیر ۱۸ سال و در عین حال، تسهیل و تمهید روابط جنسی آزاد و نامشروع نوجوانان چیست؟
ج) کمیساریای عالی حقوق بشر ملل‌متحد
گزارش کمیساریای عالی ملل‌متحد در مورد پیشگیری و مقابله با ازدواج کودکان و ازدواج زودهنگام و ازدواج جباری (۶)، یکی از اسناد قابل توجه در این رابطه است. در این گزارش در مورد ازدواج اجباری و زودهنگام و ازدواج کودکان تصریح شده است که به‌رغم پیشرفت‌هایی که در این زمینه در کشورهای مختلف جهان صورت پذیرفته ‌است، اما هنوز هم چالش‌ها و معضلات بسیاری در این زمینه وجود دارد. همچنین، مفهوم «ازدواج کودک» و «ازدواج زودهنگام» و «ازدواج اجباری» در آن تعریف شده است.
«ازدواج کودک» به ازدواجی اطلاق می‌شود که حداقل یکی از زوجین، کودک محسوب شود و بر طبق کنوانسیون حقوق کودک نیز به کلیه افراد زیر ۱۸ سال، کودک اطلاق می‌شود. البته قوانین کشورهایی که سن کمتر را لحاظ کرده‌اند نیز به رسمیت شناخته شده است (۷). با توجه به تفاوت رویکرد کشورهای مختلف در خصوص تعریف کودک و به رسمیت شناختن رویه کشورها، تعریف ارایه‌شده در خصوص «ازدواج کودک» با ابهامات جدی مواجه است. «ازدواج زودهنگام»، اغلب به ازدواج‌هایی اطلاق می‌شود که زوجین زیر ۱۸ سال سن دارند؛ حتی اگر بر طبق قوانین آن کشورها، سن پایان کودکی، کمتر از ۱۸ سال باشد. همچنین در گزارش کمیساریا تأکید شده است که ازدواج زودهنگام، به مواردی اطلاق می‌شود که افراد به سن ۱۸ سالگی نیز رسیده‌اند، اما به لحاظ جسمانی، روانی، جنسی و یا فقدان اطلاعات کافی، آمادگی ازدواج را ندارند (۸). در این گزارش کمیساریای عالی حقوق بشر ملل متحد نیز در عین تأکید بر ممنوعیت ازدواج کودک، حقوق و آزادی‌های جنسی نوجوانان خارج از چارچوب ازدواج پذیرفته شده است.
ملاحظات نهایی
در رویه نهادهای بین‌المللی، چالش اصلی اهتمام و تأکید بر ممنوعیت ازدواج افراد زیر ۱۸ سال و در عین حال شناسایی روابط جنسی آزاد نوجوانان در ذیل حقوق جنسی و باروری است. در واقع عنصر رضایت در نوجوان و اقدام برای کاهش آثار و عواقب چنین روابطی از طریق ارائه اطلاعات و خدمات لازم پیشگیری از بارداری یا انتقال بیماری کافی تلقی می‌شود تا چنین روابطی را به رسمیت بشناسیم. اصرار بر تفکیک میان سن «ازدواج» و حداقل سن «برقراری روابط جنسی»، در قوانین و مقررات داخلی دقیقاً ناظر بر همین نگاه است. درحالی‌که از منظر موازین اسلامی، حداقل سن برای رضایت در برقراری روابط جنسی منطبق با حداقل سن ازدواج احتساب شده است؛ زیرا نیازها و تمایلات جنسی دختران و پسران هم‌زمان با دوران رشد و بلوغ جسمی و جنسی آن‌ها مطرح است. البته روابط جنسی مسئولانه دختران و پسران و توأم با آگاهی نسبت به عواقب آن و با قبول تعهدات، مورد پذیرش است که در چارچوب عقد ازدواج تعریف می‌شود.
همچنین در رویه نهادهای حقوق بشری، یکی از موضوعات مهم در رابطه با مقابله با ازدواج زودهنگام و اجباری کودکان، توان‌افزایی زنان و دختران از طریق آموزش، دسترسی به منابع و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه از طریق به رسمیت شناختن حقوق بشر دختران و زنان است. حمایت مالی از خانواده‌ها جهت ترغیب دختران به ادامه تحصیل و تلاش برای ارتقای مشارکت دختران و زنان در فرآیند توسعه و ارتقای مهارت‌های آنان از طریق توان‌افزایی نیز از جمله موضوعات مهم است. نکته قابل توجه آن‌که نهادهای حقوق بشری، بر اهتمام دولت‌ها جهت گسترش برنامه‌های مؤثر با هدف تغییر دیدگاه‌های فرهنگی درباره نیاز نوجوانان به پیشگیری از بارداری و بیماری‌های جنسی و فرهنگ و تابوهایی که در مورد تمایلات جنسی نوجوان وجود دارد، تأکید می‌کنند. به این ترتیب ممنوعیت هرگونه روابط جنسی خارج از چارچوب ازدواج، از جمله به دلیل وجود موانع و نگرش‌هایی دینی، نفی می‌شود. بر همین اساس، مشارکت رهبران مذهبی در زمینه کاهش سن ازدواج و مقابله با ازدواج اجباری جلب شده (۹) و راهکار را ایجاد تغییر در نگرش رهبران مذهبی دانسته‌اند.
به این ترتیب، در رویه و اسناد نهادهای بین‌المللی در رابطه با ازدواج کودک، نکته مهم، تعریف کودک است که به افراد زیر ۱۸ سال اطلاق می‌شود و بعد اذعان به وجود نیاز به برقراری روابط جنسی در این بازه سنی خصوصاً در دوران نوجوانی است و راهکار ارائه‌شده نیز به رسمیت شناختن چنین روابطی خارج از چارچوب ازدواج و اهتمام برای کاستن آثار و تبعات آن مانند بارداری و یا ابتلا به بیماری است که در پرتو تعهد دولت‌ها به ارائه اطلاعات و خدمات لازم در ذیل حقوق جنسی و باروری به نوجوانان تحقق خواهد یافت. البته بدیهی است که چنین راهکاری از منظر بسیاری دولت‌ها خصوصاً کشورهای اسلامی مورد پذیرش نیست، و پاسخ به نیاز جنسی افراد فقط در چارچوب ازدواج و البته با رعایت حقوق همه جانبه افراد تمهید شده است.
پی‌نوشت
۱٫    http://www.unfpa.org/child-marriage#sthash.Xtcu6BXX.dpuf
۲٫    Action for Adolescent Girls programme
۳٫    the UNFPA-UNICEF Global Programme to Accelerate Action to End Child Marriage
۴٫    thematic report on servile marriage (A/HRC/21/41); the thematic report on challenges and lessons in combating contemporary forms of slavery (A/HRC/24/43).
۵٫    Human Rights Committee general comment No. 19 (1990) on protection of the family, the right to marriage and equality of the spouses, para. 4. See also general comment No. 28 (2000) on equality of rights between men and women, para. 23.Concluding observations of the Human Rights Council on Uruguay (CCPR/C/URY/CO/5).
۶٫    Preventing and eliminating child, early and forced marriage Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014.
۷٫    Preventing and eliminating child, early and forced marriage Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014, para. 4.
۸٫    Rangita de Silva de Alwis, “Child marriage and the law”, Legislative Reform Initiative Paper Series(UNICEF, New York, January 2008), p. 37.
۹٫    Report of the Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, A/HRC/26/22, 2 April 2014, paras. 29-30.
منبع

Child Marriage Must Be Redefined!

Child Marriage Must Be Redefined!

Ali Tayefi

sociologist and children`s rights active

The latest report of Global Foundation, “Save the Children”, found that every year more than 4.5 million children younger than 15 years are forced to marry. It means every seven seconds one child marries! Here, I show why the concept of forced child marriage should be redefined. According to the United Nations Convention on the Rights of the Child, no one can enforce children under 18 years old to marry and everyone, especially a child has right to decide about his/her body and life.

_ml_p2p_pc_badge_taller2Child marriage is a kind of sexual harassment which happens in the name of custom, tradition, religion and law. Therefore, forced child marriage should be called “child rape and Pedophilia”. My thesis is that UNICEF should redefine the concept according to the related conventions and commitments which many governments have ratified. Some of my arguments are: 1. In this way, nobody can abuse the tradition or local customs to enforce children to marry an adult. 2. The common definition of pedophilia is the abuse of prepubescent child, but from a sociological perspective it should be redefine based on the social age not the biological recognition of the body. The old definition of the pedophilia cannot protect the children who are at the risk of adult sexual harassment by the name of marriage. 3. By renaming this concept, UNICEF and social activists would have a stronger tool to forbid sexual harassment of children in the name of customs and moral, so they can use this modern and humanistic moral approach against the old, non-humanistic and traditional one. 4. This terminology can change child marriage from an honorable tradition to a shameful behavior. Consequently, family and community members will face a moral challenge by arranging a child marriage.

‎مفهوم ازدواج کودک باید بازتعریف شود!


مطلب ارسالی علی طایفی جامعه شناس و فعال حقوق کودک از سوئد
کمپین گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران
در آخرین گزارشی که «بنیاد جهانی نجات کودکان» تنظیم کرده است مشخص شد سالانه ۴٫۵ میلیون کودک که سن آنها کمتر از ۱۵ سال است به ازدواج اجباری وادار شده اند. هر سال ۴٫۵ میلیون کودک در سراسر جهان ازدواج اجباری می‌کنند. البته در بسیاری از نقاط جهان آمار دقیق در مورد آن منتشر نمی‌شود.
نکته مورد چالش در این واقعه اجتماعی عبارت از تعاریف جهانی مربوط به مقوله حق کودک بر بدن اوست و تا زمانیکه “تجاوز به کودکان” و “پدوفیلیزم” زیر نام ازدواج با کودکان ثبت و در سرشماری ها و آمارگیری های اجتماعی بررسی و سنجش می شود، نمی توان از بزرگی دامنه آسیب شناختی این مسأله سخن راند و دولتهای متعهد به معاهده بین المللی حقوق کودک را متعهد به لغو ازدواج با کودکان زیر ١٨ سال کرد. بازتعریف این واقعه اجتماعی زیر عنوان تجاوز به کودک و بچه بازی می تواند زمینه ساز تقویت شرم و منع این اقدام در شرع، سنت و قانون مدنی هر کشوری بویژه ایران شود. نهادهای حقوق کودک و فعالان حقوق زن و بشر باید برای جلب توجه نهادهای بین المللی در بازتعریف این واقعه اهتمام بیشتری کنند.

هر هفت ثانیه یک دختر زیر ۱۵ سال ازدواج می‌کند

بر اساس گزارش جدید منتشر شده از سوی «بنیاد جهانی نجات کودکان»، هر هفت ثانیه یک دختر زیر ۱۵ سال در یک نقطه از کره خاکی ازدواج می‌کند.
این صندوق در گزارش جدید خود که با موضوع ازدواج کودکان منتشر شده است اعلام کرد آمار مذکور مربوط به همه نقاط جهان می‌شود و مراکز خبری از جمله بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، اکسپرس تریبون پاکستان، استرالین و … آن را پوشش داده‌اند.
اگر این آمار درست باشد، این مسئله به آن معنی خواهد بود که هر سال ۴٫۵ میلیون کودک در سراسر جهان ازدواج می‌کنند. البته باید توجه داشته باشید که جمع‌آوری اطلاعات در این زمینه کار دشواری محسوب می‌شود. زیرا در بسیاری از نقاط جهان فرآیند مذکور غیرقانونی است و به همین خاطر آمار دقیق در مورد آن منتشر نمی‌شود.
بنیاد نجات کودکان از آمارهای سازمان یونیسف استفاده کرده است و همچنین اطلاعات چندین بررسی جهانی نیز در آن به کار برده شده است. این فرآیند کمک کرد تا گزارش مذکور بتواند داده‌های دقیق مربوط به بیش از ۱۰۰ کشور با درآمد متوسط و کم را پوشش دهد.
سازمان جهانی یونیسف اعلام کرد در سال ۲۰۱۵ میلادی ۷٫۵ درصد از زنان متاهل ۲۰ تا ۲۴ ساله زمانی که در سن کمتر از ۱۵ سالگی به سر می‌بردند، ازدواج کردند.
ازدواج کودکان در ایران افزایش یافته است
در اکثر نقاط ایران میتوانیم کودکانی را ببینیم که ازدواج کرده اند و حتی بعضی از آن ها بچه هم دارند.در مورد ازدواج کودکان و حتی افزایش روزافزون آن باید واقعا تاسف خورد،چرا که این کودکان هنوز به بلوغ عقلی نرسیده اند و نمیتوانند تصمیمات درستی برای زندگی شان بگیرند.در ادامه در این مورد بیشتر خواهید خواند.
همزمان با روز جهانی کودک مسائل مربوط به کودکان در کانون توجه مسئولان و کارشناسان مسائل اجتماعی قرار گرفته است. در حالی که در این روز به موضوعات مختلفی پرداخته می‌شود، اما برخی از مسائل مطرح شده به قدری هشدار دهنده است که به نظر می‌رسد اگر برای آنها چاره‌ای اندیشیده نشود، مشکلات عدیده‌ای پیش می‌آید.
ازدواج کودکان به خودی خود مشکلی جدی است. علاوه بر این مشکل، آسیب شناسان پرده از روی مشکل دیگری با عنوان «افزایش کودکان مطلقه» برداشته اند. اخیرا یک عضو هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودک عنوان کرده است:«در حال حاضر شاهد افزایش تعداد کودکان مطلقه هستیم، به طوری که گفته می‌شود ۳۶ هزار کودک مطلقه در کشور داریم که زیر ۱۸ سال هستند.»
روزگذشته عضو هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودک گفت: درخواست امسال سازمان‌های مردم نهاد و فعال در حوزه کودک در روز جهانی کودک با شعار «همه با هم برای تصویب لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان» آن است که مجلس نسبت به تصویب این لایحه اقدام کند. طاهره پژوهش با بیان آنکه خواهان تصویب این لایحه در مجلس و تغییر شرایط به نفع کودکان هستیم، افزود: این لایحه سن کودکی ۱۸ سالگی به رسمیت شناخته شده و با توجه به پیمان نامه حقوق کودک مواردی را در جهت تامین منافع عالی کودک در نظر گرفته است. او ادامه داد: در صورت تصویب این لایحه می‌توان با توسل به آن قانون فعالیت‌هایی را برای بهبود شرایط کودکان به انجام برسانیم و معتقدیم در صورت تصویب این لایحه و اجرایی شدن آن در کشور هزینه‌های درمان و رفع معضلات ناشی از آسیب‌های اجتماعی به شدت کاهش خواهند یافت. پژوهش ادامه داد: در لایحه حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان که در حال حاضر در انتظار تصویب مجلس است بیش از همه بر آموزش کودکان تاکید شده و چنانچه بتوانیم بودجه مناسبی را به آموزش کودکان اختصاص دهیم، پس از آن بتوانیم حقوق و مسئولیت‌های کودک را به او بیاموزیم و بتوانیم شرایطی را فراهم کنیم که کسی حق دیگری را تضعیف نکند، حتما جامعه سالم‌تری خواهیم داشت. او افزود: پیشنهاد ما به مجلس آن است که با توجه به ضرورت اهمیت دوران کودکی، تصویب این لایحه را در دستور کار خود قرار دهند تا بتوانیم جامعه سالم‌تری برای کودکان داشته باشیم. پژوهش خاطرنشان کرد: هم اکنون بسیاری از موارد در کشور قانون دارد، اما قوانین آن اجرایی نمی‌شوند.
عدم‌وجود نهادی برای پیگیری کودک‌آزاری
عضو هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودک عنوان کرد: مشکلات درباره کودک آزاری همچنان وجود دارند و هیچ جایی برای پیگیری این مسائل در کشور وجود ندارد تا بتوان کودک را به طور موقت به آن ارجاع دهیم و فاقد مکان‌های امنی هستیم که کودک در شرایط خطر کودک آزاری در آن حضور یابد تا پس از تامین شرایط مطلوب در خانواده، کودک را به آنها برگردانیم. پژوهش اظهارکرد: اولین ماده پیمان نامه حقوق کودک در ارتباط با سن کودکی است که در آن ۱۸ سال در نظر گرفته شده و این در حالی است که در ایران هنوز این مساله به رسمیت شناخته نشده و همچنان در قوانین ما سن کودکی ۹ سال قمری برای دختران و ۱۵ سال قمری برای پسران بوده و همین مساله مشکلات عدیده‌ای چون ازدواج در سنین کودکی را به دنبال داشته است.
هشدار درباره ازدواج در کودکی
عضو هیات مدیره انجمن حمایت از حقوق کودک درباره «سن ازدواج» و «ازدواج در کودکی» گفت: درحال حاضر شاهد افزایش تعداد کودکان مطلقه هستیم؛ به طوری که گفته می‌شود ۳۶ هزار کودک مطلقه در کشور داریم که زیر ۱۸ سال هستند، این در حالی است که ازدواج در سن کودکی خود نوعی خشونت است و دختر به گونه‌ای به کار اجباری در خانه محکوم و مانع رشد استعدادش می‌شود و ما شاهد افسردگی در بسیاری از این دختران هستیم. این در حالی است که یک روانشناس کودک درباره تصویب لایحه حمایت از حقوق کودک گفت: سال‌های زیادی است که در انتظار تصویب لایحه حمایت از حقوق کودک و نوجوانان هستیم، اما باید به یاد داشته باشیم که مشکل ما تصویب لایحه و قانون نیست و در صورت تصویب هم هیچ اتفاقی نمی‌افتد؛ به این ترتیب نباید درگیر تصویب باشیم بلکه باید به دنبال تغییر باشیم. مهدی بیاتی اظهار کرد: کاش در شعارهای انتخاباتی آینده لااقل کاندیداها برنامه‌های خود را برای کودکان مطرح کنند تا شاید بتوان فکری به حال آنها کرد تا مثل امروز با جمعیتی از دهه هشتادی‌هایی روبه رو نباشیم که هیچ شناختی نسبت به آنها نداریم، نمی‌توانیم با آنها مقابله کنیم و عمدتا دچار گرفتاری‌های روحی و روانی، آسیب، اعتیاد، انحرافات رفتاری و… شده و خانواده‌ها را دچار بحران کردند و علت آن نیز فقط بی تدبیری ۲۰ سال پیش مسئولان در حوزه کودک است. به گزارش ایسنا، چالش‌های کودکان در ایران تنها به عدم هماهنگی میان دستگاه‌ها، فقدان شورای عالی کودک در کشور، نابسامانی مهدهای کودک و روش‌های غلط آموزشی و…محدود نمی‌شود؛ بلکه در این بین عدم آگاهی و شناخت صحیح والدین از کودک امروز و همچنین درگیری بیش از حد کودکان با تکنولوژی‌های روز دنیا نیز از جمله عواملی است که دست به دست همدیگر داده تا رشد و پرورش کودکان امروز سرزمین مان را با چالش‌ها و موانع متعدد روبه رو کند، از این رو نیاز است علاوه بر توجه ویژه سیاستمداران به حوزه کودک و نوجوان در کشور، خانواده‌ها نیز در باورها و روش‌های تربیتی خود به منظور تربیت نسلی بهتر و شایسته‌تر با افزایش آگاهی‌های خود، تجدید نظر کنند.
توجه به‌بلوغ عقلی به‌جای بلوغ جنسی
یک مددکاراجتماعی و استاد دانشگاه درباره وضعیت ازدواج و طلاق کودکان در کشور می‌گوید: ازدواج کودکان قبل از بلوغ عقلی باعث بروز مشکلات و نارسایی‌ها جبران ناپذیری می‌شود. این در حالی است که امروزه در جامعه ما بزرگسالان از مهارت ارتباطات و همسرداری مناسب برخوردار نیستند؛ دیگر چه برسد به کودکان! محمد زاهدی اصل می‌افزاید: وقتی افراد قبل از سن عقلی ازدواج می‌کنند طبیعتا بخش قابل توجهی از این ازدواج‌ها به طلاق و جدایی منتهی می‌شود. به گفته او برای رسیدگی به وضعیت ۳۶ هزار کودک مطلقه در کشور باید سازمان بهزیستی و دیگر سازمان‌های مرتبط وارد عمل شده و با تدبیر کارشناسان درباره رسیدگی به وضعیت این کودکان راه کارهای اساسی بیندیشند. باید دانست که بخشی از این کودکان نیازمند حمایت سازمان بهزیستی و نهادهای دیگر به عنوان جانشین خانواده هستند و باید این افراد را مورد رسیدگی قرار دهند. این در حالی است که برخی از این کودکان در این وضعیت و این سنین مبادرت به فرزندآوری می‌کنند که همین اقدام باعث بروز مشکلات عدیده می‌شود. این مددکار اجتماعی درباره پیشگیری از بروز چنین مساله ای می‌گوید: باید رسانه ملی، دیگر رسانه‌ها، آموزش و پرورش، نهاد‌های حمایت کننده از کودک و دیگر سازمان‌ها با آگاه سازی خانواده‌ها، کودکان و جامعه را نسبت به تبعات این قضیه آگاه سازند تا به این ترتیب همگان به بروز مشکلات ناشی از پدیده آسیب‌زایی همچون ازدواج کودکان واقف باشند. این در حالی است که در قوانین سنین ازدواج تعریف شده است، اما برای ازدواج بلوغ عقلی تعیین‌کننده است نه بلوغ جنسی.
منبع: سلامت نیوز

سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴

سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴

سنجش وضعیت آماری ازدواج زودهنگام دختران در ایران در سال ۹۴
گزارش کمپین گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران به مناسبت روز جهانی دختربچه ها
رایحه مظفریان؛ نویسنده کتاب حلقه
طبق ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.
جامعه جهانی هر گونه ازدواج فرد کمتر از ۱۸ سال را در زیرگروه ازدواج زودهنگام یا کودکان تلقی می کند. کنوانسیون ها و الحاقات بیشماری توسط سازمان های بین المللی تصویب شده اند که کشورها را ملزم به جلوگیری از رواج این گونه ازدواج ها کرده اند. ایران به برخی از کنوانسیون ها و پروتکل ها پیوسته است و بعضی را هم با تحمیل شروطی قبول کرده است و مبنای عدم تضاد با شرع و قوانین داخلی را برای پذیرش شرط قرار داده است.
هر سال تقریباً ۸۰۰ هزار ازدواج در ایران ثبت می­شود. در میان این رقم بزرگ، تعداد بسیار اندکی مربوط به ازدواج­های کودکان است. برخی از منتقدین به ازدواج کودکان معتقدند که رقم ازدواج کودکان باید بر کل ازدواج­های ثبت شده در هر سال تقسیم شود. اگر این کار صورت گیرد، ازدواج کودکان آن چنان هم بحران یا معضل شناخته نخواهد شد یعنی تنها ممکن است کمتر از ۱ درصد کل ازدواج­های ثبت شده در کشور به کودکان تعلق گیرد. این پیشنهاد مشکلی به همراه خواهد داشت. در حالی که جامعه جهانی معتقد است ازدواج زودهنگام حتا یک کودک نباید نادیده گرفته شود چراکه برای جامعه مشکلاتی به همراه خواهد داشت، که سعی شده در خلال مطالب به آن­ها اشاره شود، دست­اندرکاران دولتی سعی بر کم رنگ جلوه دادن این پدیده دارند. «وقتی این رقم­ها را با کل ازدواج­هایی که در کشور صورت می­گیرد مقایسه کنیم روند افزایشی را می­بینیم که این پدیده را قابل توجه می­کند و با توجه به پیامدهای آن بر خانواده، اجتماع و روی خود افراد، نیاز به یک بررسی دقیق دارد.
e-t-94p.xlsx
­
در برابر واقعه ازدواج، واقعه طلاق را هم باید در نظر گرفت. طلاق عامل گسست خانواده­ها محسوب می‌گردد. نحوه برخورد با واقعه طلاق در کلیه جوامع متفاوت است و این مطلب مستقیماً با آداب و رسوم و فرهنگ آن جامعه ارتباط دارد. در کشور ما استحکام و سلامت خانواده بسیار با اهمیت است. بدین لحاظ به خانواده به عنوان کوچک­ترین نهاد اجتماعی و مهم­ترین کانون تربیت افراد اجتماع نگریسته می­شود و به شکل ویژه­ای به آن توجه می­گردد، به طوری که بخشی از مطالعات اجتماعی در راستای شناخت معضلات خانواده صورت می­گیرد.
آن چه در مجموع تمامی این ازدواج­ها و طلاق­ها می­تواند جالب توجه باشد این موضوع است که ترکیب سنی ازدواج­ها و طلاق­های دختران و پسران کودک چگونه است؟ به این معنی که دختران کم سن و سال بیشتر با مردان چه سنینی ازدواج می­کنند و بر عکس. تعدادی از کودکان هر ساله با مردان یا زنانی ازدواج می­کنند که با آن­ها اختلاف سنی زیاد و قابل توجهی دارند. به عنوان مثال در سال ۱۳۹۰، ۱۲ مورد ازدواج دختران کمتر از ۱۰ سال با مردان ۳۵ تا ۳۹ سال ثبت شده است؛ یا در همین سال ۱۰ مورد ازدواج پسران کمتر از ۱۵ سال با زنان ۳۰ تا ۳۴ سال ثبت شده است. این ارقام حاکی از اختلاف شدید سنی بین زوج و زوجه است. همچنین باید این موضوع را در نظر گرفت که در این آمارها تعداد ازدواج­های پیشین زوجین نیز ثبت نشده است.
در سال ۱۳۹۴، ۳۷۱۱۷ دختر کمتر از ۱۵ سال با مردان در سنین مختلف ازدواج کرده اند و ۱۲۴۹ دختر در این سن از شوهران خود جدا شده اند.
e-t-94p.xlsx
در حال حاضر روزانه ۲۰ هزار دختر زیر هیجده سال در کشورهای در حال توسعه مادر می‌شوند. این روند اگر به این شکل ادامه یابد، در سال ۲۰۳۰ حدود ۱۵ میلیون دختر کمتر از پانزده سال مادر خواهند شد. هر سال ۷٫۳ میلیون دختر کمتر از هیجده سال در جهان صاحب فرزند می­شوند. ۲ میلیون نفر از آنان کمتر از چهارده سال سن دارند. دفتر سازمان ملل متحد در نیویورک، در گزارش سالانه خویش اعلام داشت و تأکید کرد که خطر بیماری و حتا مرگ، جان بسیاری از این افراد را تهدید می­کند.
با نگاهی به آمارهای ارائه شده توسط سازمان ثبت احوال کشوری می­توان ارتباط بین ازدواج زودهنگام دختران و بارداری زودهنگام مادران را سنجد. در سال ۱۳۹۴، ۱۵۱۱ دختر کمتر از ۱۵ سال در ایران مادر شده اند. بارداری در سنین پایین با توجه به این که دختر نوجوان در سن رشد قرار دارد، می­تواند خطرات و عوارض بسیاری را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل توصیه می­شود که نوعروسان تا رسیدن به سن مناسب بارداری از بارداری پرهیز کنند (عصر ایران، ۱۳۹۲). سوال­های بسیاری در رسیدن به این خواست ایده آل وجود دارد. چگونه می­توان دختران محروم از تحصیل را آگاه کرد که برای بارداری تمهیداتی را به کار ببرند؟ چگونه می­توان شوهر و خانواده شوهر را راضی کرد که بارداری کودک را به تعویق بیندازد؟
v-f-94p.xlsx
کودک همسری، کودک مطلقگی، کودک والدی، کودک بیوگی و کودک سرپرستی معضل هایی هستند که زودهنگام کودکان جامعه ایران را از دنیای کودکی جدا می کند و مسئولیت های سنگین زندگی را پیش از آن چه که جامعه برایشان در نظر گرفته است به آن ها تحمیل می کند.
برای آگاهی بیشتر از اثرات ازدواج زودهنگام، کارزاری در ایران با نام گام به گام تا توقف ازدواج کودکان در ایران با انتخاب بادکنک نارنجی به عنوان نماد این معضل مشغول به فعالیت است.
www.stopemiran.com